Ήταν τα λεωφορεία του 20ου ΚΤΕΛ Ιωαννίνων, που συνέδεαν τα Γιάννινα με τα περισσότερα χωριά του νομού (όπου το επέτρεπαν οι χωμάτινοι δρόμοι), τις υπόλοιπες πόλεις της Ηπείρου, καθώς και με την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη, Αγρίνιο, Πρέβεζα, Ηγουμενίτσα κ.λ.π..
Λεωφορεία των 24 θέσεων, καθόλου άνετα συγκρινόμενα με τα σημερινά, αλλά για την εποχή τους, μετά τον πόλεμο του’40 και τον εμφύλιο, έφθαναν παντού όπου υπήρχε ενδιαφέρον για ταξιδιώτες, και κυρίως για τα χωριά, η άφιξη του λεωφορείου από τα Γιάννινα, ήταν ένα σημαντικό γεγονός, που συγκέντρωνε όλους τους κατοίκους του χωριού για να το υποδεχτούν, να δούν ποιοι έρχονται στο χωριό, να παραλάβουν ψώνια που τους έστελναν οι δικοί τους από την πόλη, να καλωσορίσουν ξενιτεμένους…
ΦΩΤΟ: Με την απόσυρση των "πράσινων πουλιών" δείτε που κινούνταν τα λεωφορεία των αγόνων γραμμών...
Κυρίως το Σάββατο το απόγευμα, γύριζαν στα χωριά τους, όλοι όσοι εργάζονταν στα Γιάννινα, για να περάσουν το Σαββατοκύριακο με τις οικογένειές τους. Φυσικά Πάσχα, Χριστούγεννα,
Δεκαπενταύγουστο και τοπικές γιορτές, στα χωριά δρομολογούνταν δύο και τρία λεωφορεία για να καλυφθεί η επιβατική κίνηση και στις πλατείες των χωριών στήνονταν πραγματικό πανηγύρι γύρω από τα λεωφορεία.
φωτο: Λεωφορεια μπροστα στον "Σινέ-Τιτάνια"
Κι όλα αυτά τον χειμώνα κάτω από πολύ αντίξοες συνθήκες, μέσα στα χιόνια και τον παγετό, ή τις έντονες βροχοπτώσεις και τους λασπωμένους δρόμους.
Διαδρομές που σήμερα καλύπτονται σε 15-20 λεπτά, τότε τα λεωφορεία χρειάζονταν ώρες για να φθάσουν στον προορισμό τους και συνήθως διανυκτέρευαν εκεί και επέστρεψαν στα Γιάννινα την επόμενη το πρωϊ.
Το πρακτορείο για τα χωριά, βρίσκονταν απέναντι από την παλιά Ζωσιμαία Σχολή, εκεί που αργότερα δημιουργήθηκε ο γιγαντιαίος τσιμεντένιος σταθμός.. που λειτουργούσε μέχρι πριν λίγα χρόνια, οπότε μεταφέρθηκε στο νέο σημερινό σταθμό. ¨
Φωτό: Η καθιερωμένη οικογενειακή φωτογραφία...
Τα λεωφορεία για Αθήνα, Θες/νίκη, Πρέβεζα, Ηγουμενίτσα, Άρτα και Αγρίνιο, ήταν στο κτίριο που σήμερα στεγάζεται η ΔΕΥΑΙ και είχε χώρο για να μπαίνουν δύο λεωφορεία κάθε φορά, το ένα δίπλα στο άλλο.
Στεγάζονταν λοιπόν σε μια τεράστια μάντρα και τα εκδοτήρια ήταν σε ένα παμπάλαιο ετοιμόρροπο κτίριο.
φωτο:1955 Δελβινάκι...Το λεωφορείο φθάνει στο χωριό και οι κάτοικοι όλοι στην πλατεία να το υποδεχτούν...
Στα «πράσινα πουλιά» οι αποσκευές των επιβατών φορτώνονταν στην οροφή του λεωφορείου και καλύπτονταν από ένα χοντρό μουσαμά, δεμένο με χοντρά σχοινιά για να μη τον παίρνει ο αέρας. Στο πίσω μέρος του λεωφορείου, υπήρχε και ια σχάρα όπου κι εκεί φορτώνονταν, κυρίως τα βαριά αντικείμενα.
φωτο: 1955...Το λεωφορείο ...αγκομαχώντας στην ανηφόρα, επιστρέφει στα Γιάννινα από την Ηγουμενίτσα...
Τρία –τέσσερα λεωφορεία προσεκτικής καλύτερης κατασκευής και εισαγώμενα από τις ΗΠΑ (Σεβρολέτ και Φορντ), ξεχώριζαν από τα άλλα και χρησιμοποιούνταν συνήθως για τα μεγάλα ταξίδια και εκδρομές στο εξωτερικό.
φωτο: γέφυρα Μέρτζανης...
Ένα ταξίδι Γιάννινα – Αθήνα και αντίστροφα, διαρκούσε από 12-15 ώρες και πάνω, ανάλογα και με τις καιρικές συνθήκες. Πρίν κατασκευαστεί ο εθνικός δρόμος η διαδρομή Αθήνα-Πάτρα, διαρκούσε από 5-6 ώρες. Ίδιοι οι χρόνοι και για την Θεσσαλονίκη, αν η Κατάρα δεν είχε χιόνια.
φωτο: Στα ορεινά χωριά τα "πράσινα πουλιά δεν έφθαναν...Εκεί λειτουργούσαν ειδικά οχήματα-φορτηγά
Τον χειμώνα οι επιβάτες είχαν μαζί τους κουβέρτες, φορούσαν χοντρά ρούχα και φυσικά μαζί τους είχαν και φαγητό για την διαδρομή, αν και τα λεωφορεία σταματούσαν σε κάποια εστιατόρια.
Φωτό: ...Καθαριότητα λεωφορείου με ..."βουτιά" στα νερά της λίμνης
Βαριά η δουλειά του βοηθού, όπως τους αποκαλούσαν τότε. Ο αείμνηστος παλιός οδηγός Ηρακλής Βραβορίτης, ,ας είχε περιγράψειδυσκολίες ενός ταξιδιού προς Αθήνα ή Θες/νικη.
Φωτο: "Πράσινο πουλί" ανάμεσα στα πρώτα σύγχρονα λεωφορεία που το αντικατέστησαν στο φέρρυ Ρίου - Αντιρίου...
Όταν είχε χιόνι ή ομίχλη, το αυτοκίνητο κινούνταν με ελάχιστη ταχύτητα. Πολλές φορές αναγκάζονταν ο βοηθός, καλυμμένος με κάπα τσοπάνου, να «κάθεται» έξω στην μούρη του λεωφορείου δίπλα από την μηχανή, «καβάλα» στα φανάρι του για να κρατιέται κι από εκεί φώναζε στον οδηγό…: «Τώρα στρίψε αριστερά, ….τώρα δεξιά, ….πρόσεχε έχει μια λακκούβα τώρα….». Στα περισσότερα λεωφορεία οι υαλοκαθαριστήρες ήταν χειροκίνητοι και στα καθήκοντα του οδηγού ήταν με το ένα χέρι του να κινεί και τον μοχλό περα – δώθε για να καθαρίζει τα τζάμια.
Φωτό: Το εσωτερικό "πράσινου πουλιού"
Όσο τα χρόνια περνούσαν, οι δρόμοι βελτιώνονταν και οι ώρες ταξιδιού μειώνονταν αισθητά.
Φωτό:Και φυσικά η νύφη φθάνει στο χωριό για τον γάμο με το "πράσινο πουλί"
Όταν δημιουργήθηκε το ΚΤΕΛ οι περισσότεροι ιδιοκτήτες των λεωφορείων, που ταυτόχρονα ήταν και οδηγοί, κατάγονταν από το Συρράκο. Γρήγορα ο στόλος των λεωφορείων αυξήθηκε σε περίπου 110 και ήταν από τους μεγαλύτερους στην Ελλάδα. Σήμερα έχει περίπου 170 λεωφορεία και είναι το μεγαλύτερο από όλα τα ΚΤΕΛ της χώρας…
φωτο: Στα "Δωδωναία", όλα τα λεωφορεία του 20ου ΚΤΕΛ Ιωαννίνων, μετέφεραν θεατές στο αρχαίο Θέατρο Δωδώνης
Τον Αύγουστο, με τα Δωδωναία, τα περισσότερα δρομολόγια δεν εκτελούνταν και όλα τα λεωφορεία, χρησιμοποιούνταν, μαζί με τα 14 αστικά λεωφορεία τότε της πόλης, για να μεταφέρουν θεατές στην αρχαία Δωδώνη. Βέβαια ούτε αυτά επαρκούσαν και διατίθονταν από τον Στρατό και ιδιώτες, φορτηγά αυτοκίνητα…
ΦΩΤΟ: 1952. Το πρώτο λεωφορείο φθάνει στο Πάπιγκο....Όλο το χωριό το περιμένει στην πλατεία...
Με τα τότε δεδομένα λοιπόν, το ΚΤΕΛ Ιωαννίνων, ήταν η ζωή κυρίως για τα χωριά του νομού και για ένα πρόσθετο λόγο. Πάμπολλες φορές, φθάνοντας ένα λεωφορείο στο χωριό, πληροφορούσαν τον οδηγό ότι υπήρχε κάποιος σοβαρά άρρωστος ή τραυματίας και έπρεπε να μεταφερθεί στο νοσοκομείο. Αναγκάζονταν λοιπόν να αρχίσει αμέσως το πολύωρο ταξίδι της επιστροφής, να φθάσει στο νοσοκομείο και να γυρίσει πάλι στο χωριό για να εκτελέσει το πρωί κανονικά το δρομολόγιό του πάλι προς τα Γιάννινα.
φωτο: Λεωφορεια μπροστα στον "Σινέ-Τιτάνια"
Κι όλα αυτά τον χειμώνα κάτω από πολύ αντίξοες συνθήκες, μέσα στα χιόνια και τον παγετό, ή τις έντονες βροχοπτώσεις και τους λασπωμένους δρόμους.
Διαδρομές που σήμερα καλύπτονται σε 15-20 λεπτά, τότε τα λεωφορεία χρειάζονταν ώρες για να φθάσουν στον προορισμό τους και συνήθως διανυκτέρευαν εκεί και επέστρεψαν στα Γιάννινα την επόμενη το πρωϊ.
Το πρακτορείο για τα χωριά, βρίσκονταν απέναντι από την παλιά Ζωσιμαία Σχολή, εκεί που αργότερα δημιουργήθηκε ο γιγαντιαίος τσιμεντένιος σταθμός.. που λειτουργούσε μέχρι πριν λίγα χρόνια, οπότε μεταφέρθηκε στο νέο σημερινό σταθμό. ¨
Φωτό: Η καθιερωμένη οικογενειακή φωτογραφία...
Τα λεωφορεία για Αθήνα, Θες/νίκη, Πρέβεζα, Ηγουμενίτσα, Άρτα και Αγρίνιο, ήταν στο κτίριο που σήμερα στεγάζεται η ΔΕΥΑΙ και είχε χώρο για να μπαίνουν δύο λεωφορεία κάθε φορά, το ένα δίπλα στο άλλο.
Στεγάζονταν λοιπόν σε μια τεράστια μάντρα και τα εκδοτήρια ήταν σε ένα παμπάλαιο ετοιμόρροπο κτίριο.
φωτο:1955 Δελβινάκι...Το λεωφορείο φθάνει στο χωριό και οι κάτοικοι όλοι στην πλατεία να το υποδεχτούν...
Στα «πράσινα πουλιά» οι αποσκευές των επιβατών φορτώνονταν στην οροφή του λεωφορείου και καλύπτονταν από ένα χοντρό μουσαμά, δεμένο με χοντρά σχοινιά για να μη τον παίρνει ο αέρας. Στο πίσω μέρος του λεωφορείου, υπήρχε και ια σχάρα όπου κι εκεί φορτώνονταν, κυρίως τα βαριά αντικείμενα.
φωτο: 1955...Το λεωφορείο ...αγκομαχώντας στην ανηφόρα, επιστρέφει στα Γιάννινα από την Ηγουμενίτσα...
Τρία –τέσσερα λεωφορεία προσεκτικής καλύτερης κατασκευής και εισαγώμενα από τις ΗΠΑ (Σεβρολέτ και Φορντ), ξεχώριζαν από τα άλλα και χρησιμοποιούνταν συνήθως για τα μεγάλα ταξίδια και εκδρομές στο εξωτερικό.
φωτο: γέφυρα Μέρτζανης...
Ένα ταξίδι Γιάννινα – Αθήνα και αντίστροφα, διαρκούσε από 12-15 ώρες και πάνω, ανάλογα και με τις καιρικές συνθήκες. Πρίν κατασκευαστεί ο εθνικός δρόμος η διαδρομή Αθήνα-Πάτρα, διαρκούσε από 5-6 ώρες. Ίδιοι οι χρόνοι και για την Θεσσαλονίκη, αν η Κατάρα δεν είχε χιόνια.
φωτο: Στα ορεινά χωριά τα "πράσινα πουλιά δεν έφθαναν...Εκεί λειτουργούσαν ειδικά οχήματα-φορτηγά
Τον χειμώνα οι επιβάτες είχαν μαζί τους κουβέρτες, φορούσαν χοντρά ρούχα και φυσικά μαζί τους είχαν και φαγητό για την διαδρομή, αν και τα λεωφορεία σταματούσαν σε κάποια εστιατόρια.
Φωτό: ...Καθαριότητα λεωφορείου με ..."βουτιά" στα νερά της λίμνης
Βαριά η δουλειά του βοηθού, όπως τους αποκαλούσαν τότε. Ο αείμνηστος παλιός οδηγός Ηρακλής Βραβορίτης, ,ας είχε περιγράψειδυσκολίες ενός ταξιδιού προς Αθήνα ή Θες/νικη.
Φωτο: "Πράσινο πουλί" ανάμεσα στα πρώτα σύγχρονα λεωφορεία που το αντικατέστησαν στο φέρρυ Ρίου - Αντιρίου...
Όταν είχε χιόνι ή ομίχλη, το αυτοκίνητο κινούνταν με ελάχιστη ταχύτητα. Πολλές φορές αναγκάζονταν ο βοηθός, καλυμμένος με κάπα τσοπάνου, να «κάθεται» έξω στην μούρη του λεωφορείου δίπλα από την μηχανή, «καβάλα» στα φανάρι του για να κρατιέται κι από εκεί φώναζε στον οδηγό…: «Τώρα στρίψε αριστερά, ….τώρα δεξιά, ….πρόσεχε έχει μια λακκούβα τώρα….». Στα περισσότερα λεωφορεία οι υαλοκαθαριστήρες ήταν χειροκίνητοι και στα καθήκοντα του οδηγού ήταν με το ένα χέρι του να κινεί και τον μοχλό περα – δώθε για να καθαρίζει τα τζάμια.
Φωτό: Το εσωτερικό "πράσινου πουλιού"
Όσο τα χρόνια περνούσαν, οι δρόμοι βελτιώνονταν και οι ώρες ταξιδιού μειώνονταν αισθητά.
Φωτό:Και φυσικά η νύφη φθάνει στο χωριό για τον γάμο με το "πράσινο πουλί"
Όταν δημιουργήθηκε το ΚΤΕΛ οι περισσότεροι ιδιοκτήτες των λεωφορείων, που ταυτόχρονα ήταν και οδηγοί, κατάγονταν από το Συρράκο. Γρήγορα ο στόλος των λεωφορείων αυξήθηκε σε περίπου 110 και ήταν από τους μεγαλύτερους στην Ελλάδα. Σήμερα έχει περίπου 170 λεωφορεία και είναι το μεγαλύτερο από όλα τα ΚΤΕΛ της χώρας…
φωτο: Στα "Δωδωναία", όλα τα λεωφορεία του 20ου ΚΤΕΛ Ιωαννίνων, μετέφεραν θεατές στο αρχαίο Θέατρο Δωδώνης
Τον Αύγουστο, με τα Δωδωναία, τα περισσότερα δρομολόγια δεν εκτελούνταν και όλα τα λεωφορεία, χρησιμοποιούνταν, μαζί με τα 14 αστικά λεωφορεία τότε της πόλης, για να μεταφέρουν θεατές στην αρχαία Δωδώνη. Βέβαια ούτε αυτά επαρκούσαν και διατίθονταν από τον Στρατό και ιδιώτες, φορτηγά αυτοκίνητα…
ΦΩΤΟ: 1952. Το πρώτο λεωφορείο φθάνει στο Πάπιγκο....Όλο το χωριό το περιμένει στην πλατεία...
Με τα τότε δεδομένα λοιπόν, το ΚΤΕΛ Ιωαννίνων, ήταν η ζωή κυρίως για τα χωριά του νομού και για ένα πρόσθετο λόγο. Πάμπολλες φορές, φθάνοντας ένα λεωφορείο στο χωριό, πληροφορούσαν τον οδηγό ότι υπήρχε κάποιος σοβαρά άρρωστος ή τραυματίας και έπρεπε να μεταφερθεί στο νοσοκομείο. Αναγκάζονταν λοιπόν να αρχίσει αμέσως το πολύωρο ταξίδι της επιστροφής, να φθάσει στο νοσοκομείο και να γυρίσει πάλι στο χωριό για να εκτελέσει το πρωί κανονικά το δρομολόγιό του πάλι προς τα Γιάννινα.
1952: Ο Ορειβατικός Ιωαννίνων με επιλεγμένο "πράσινο πουλί" ξεκινάει το πολυήμερο ταξίδι του για την Κωνσταντινούπολη...
.
....Και να μη ξεχνούμε τι πρίν απο τα "πράσινα πουλιά", υπήρχαν τα γκαζοζέν λεωφορεία...(φωτό )
Σε αυτούς λοιπόν τους οδηγούς των «πράσινων πουλιών» είναι αφιερωμένο το σημερινό δημοσίευμα και για τα όσα πρόσφεραν κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες, για να διατηρηθούν τότε ζωντανά τα χωριά μας αλλά και να συνδέουν τα Γιάννινα με την υπόλοιπη Ελλάδα…
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΥΡΟΥΣΗΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΥΡΟΥΣΗΣ
αρχειο