Τα φθηνά αεροπορικά ταξίδια συνεχίζουν να προσελκύουν πλήθη κόσμου, αλλά ένα οικονομικό νέο είδος νυχτερινού τρένου θα μπορούσε να προσφέρει μια ελκυστική εναλλακτική λύση.
Ακτιβιστές στο Ελσίνκι για περισσότερα τρένα
Είναι Παρασκευή βράδυ και το Nightjet για Ζυρίχη αναμένεται να φτάσει στην πλατφόρμα 13 του κεντρικού σταθμού στο Βερολίνο. Η Άννα, ο Γιούρι και περίπου δώδεκα άλλοι διαδηλωτές στέκονται έτοιμοι με πολύχρωμες πιτζάμες, αν και δεν πρόκειται να επιβιβαστούν στο τρένο. Ακτιβιστές σε σιδηροδρομικούς σταθμούς σε 12 ευρωπαϊκές πρωτεύουσες από τη Λισαβόνα στο Ελσίνκι έχουν συγκεντρωθεί απόψε. Απαιτούν περισσότερα νυχτερινά τρένα που να συνδέουν πόλεις σε όλη την ήπειρο. «Δεν θέλω να πετάω πια γιατί ξέρω τη ζημιά που κάνει. Αλλά θέλω ακόμα να ταξιδεύω», λέει ένας από τους διαδηλωτές του Βερολίνου τυλιγμένος σε μια μπλε και άσπρη ριγέ ρόμπα. «Κοιμάσαι πολύ καλά γιατί σε νανουρίζει αυτό το συνεχές πέρα δώθε», προσθέτει η κόρη της Άννας. Και ο Γιούρι απολαμβάνει την απλότητα του ταξιδιού με τρένο. Γλυτώνεις την ταλαιπωρία της οδήγησης προς το αεροδρόμιο, του check-in, της αναμονής, του να κάθεσαι σε ένα στενό αεροπλάνο. «Παίρνω το νυχτερινό τρένο στη μία πόλη, κοιμάμαι και κατεβαίνω στην άλλη πόλη».
Η γοητεία των νυχτερινών τρένων δεν είναι καινούργια. Ήταν στην πραγματικότητα πολύ δημοφιλή μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα. Αλλά με την εμφάνιση ολοένα και περισσότερων αυτοκινητοδρόμων που συνέδεαν τοποθεσίες σε όλη την ήπειρο, έχασαν την εύνοια των επιβατών. Και στη συνέχεια ήρθαν τα αεροπορικά ταξίδια, τα οποία άρχισαν να γίνονται πιο προσιτά στην Ευρώπη τη δεκαετία του 1980. Σήμερα, υπάρχουν πολύ λίγες συνδέσεις και όχι πολλά τρένα με κρεβάτια για να καλύψουν τους ταξιδιώτες που εξακολουθούν να αναζητούν αυτή την εμπειρία του παλιού.
Γιατί οι συνδέσεις εξαφανίζονται
Νεαροί φίλοι των τρένων στον σταθμό του Άμστερνταμ
Το 2023, υπήρχε η αίσθηση ότι αυτό άρχισε να αλλάζει, όταν οι κρατικοί σιδηρόδρομοι της Αυστρίας (ÖBB) επανέλαβαν τις δημοφιλείς διαδρομές από το Παρίσι προς το Βερολίνο και τη Βιέννη. Αλλά ήταν ένα βραχύβιο όνειρο. Μετά από μόλις δύο χρόνια, η περικοπή των κρατικών επιδοτήσεων στη Γαλλία σήμαινε τη διακοπή των δρομολογίων. Ο σουηδικός κρατικός σιδηρόδρομος κατήργησε επίσης πρόσφατα τη σύνδεση Βερολίνου-Στοκχόλμης, η οποία ξεκίνησε μόλις το 2022.
Ορισμένες από τις διαδρομές θα αναληφθούν από τις ιδιωτικές εταιρείες European Sleeper και τον αμερικανικό όμιλο RDC, αλλά θα λειτουργούν μόνο ορισμένες ημέρες. «Το γεγονός ότι τα νυχτερινά τρένα εξακολουθούν να υπάρχουν στην Ευρώπη σήμερα οφείλεται σε ιδεαλιστές όπως η European Sleeper», εξήγησε ο Φέλιξ Μπέρσιν. Η βελγο-ολλανδική εταιρεία χρηματοδοτείται κυρίως από μεγάλης κλίμακας εκστρατείες crowdfunding.
Το θέμα του κόστους
Περισσότερη ιδιωτικότητα και χωρητικότητα
Γιατί τα τρένα είναι καλύτερα για το κλίμα
Μπορείς να κοιμηθείς στη Βιέννη και να ξυπνήσεις στο Παρίσι
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, τα τρένα εκπέμπουν σχεδόν έξι φορές λιγότερα αέρια του θερμοκηπίου ανά επιβάτη από τα αεροπλάνα. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν ενέργεια αποτελεσματικά και να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια κατά το φρενάρισμα, για παράδειγμα, χρησιμοποιώντας ειδική τεχνολογία. Ο Ντουμπρό εκτιμά ότι οι καμπίνες ύπνου του θα μπορούσαν να τεθούν σε λειτουργία έως το 2030. Μέχρι τότε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελπίζει να διπλασιάσει το ποσοστό των επιβατών τρένων στην Ευρώπη, ακόμη και να το τριπλασιάσει έως το 2050.
Αυτό που ο Ντουμπρό δεν μπορεί να επηρεάσει είναι τα πολλά εργοτάξια κατά μήκος της διαδρομής. «Δεν μπορείς να κάνεις υπολογισμούς με σταθερές ώρες», δήλωσε ο Μπέρσιν στην DW. Αλλά για ορισμένους ταξιδιώτες, το ίδιο το ταξίδι είναι αυτό που το κάνει συναρπαστικό. Πίσω στην πλατφόρμα 13, η Άννε λέει ότι της αρέσουν οι κουκέτες αποκλειστικά για γυναίκες. «Στην αρχή, επειδή νόμιζα ότι οι γυναίκες ροχαλίζουν λιγότερο από τους άνδρες», λέει με ένα χαμόγελο. «Αλλά πάντα συναντώ σπουδαίες γυναίκες από όλες τις γενιές που έχουν φανταστικές ιστορίες να σου πουν».
Καταρίνα Σαντς
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός -D.W
Ακτιβιστές στο Ελσίνκι για περισσότερα τρένα
Είναι Παρασκευή βράδυ και το Nightjet για Ζυρίχη αναμένεται να φτάσει στην πλατφόρμα 13 του κεντρικού σταθμού στο Βερολίνο. Η Άννα, ο Γιούρι και περίπου δώδεκα άλλοι διαδηλωτές στέκονται έτοιμοι με πολύχρωμες πιτζάμες, αν και δεν πρόκειται να επιβιβαστούν στο τρένο. Ακτιβιστές σε σιδηροδρομικούς σταθμούς σε 12 ευρωπαϊκές πρωτεύουσες από τη Λισαβόνα στο Ελσίνκι έχουν συγκεντρωθεί απόψε. Απαιτούν περισσότερα νυχτερινά τρένα που να συνδέουν πόλεις σε όλη την ήπειρο. «Δεν θέλω να πετάω πια γιατί ξέρω τη ζημιά που κάνει. Αλλά θέλω ακόμα να ταξιδεύω», λέει ένας από τους διαδηλωτές του Βερολίνου τυλιγμένος σε μια μπλε και άσπρη ριγέ ρόμπα. «Κοιμάσαι πολύ καλά γιατί σε νανουρίζει αυτό το συνεχές πέρα δώθε», προσθέτει η κόρη της Άννας. Και ο Γιούρι απολαμβάνει την απλότητα του ταξιδιού με τρένο. Γλυτώνεις την ταλαιπωρία της οδήγησης προς το αεροδρόμιο, του check-in, της αναμονής, του να κάθεσαι σε ένα στενό αεροπλάνο. «Παίρνω το νυχτερινό τρένο στη μία πόλη, κοιμάμαι και κατεβαίνω στην άλλη πόλη».
Η γοητεία των νυχτερινών τρένων δεν είναι καινούργια. Ήταν στην πραγματικότητα πολύ δημοφιλή μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα. Αλλά με την εμφάνιση ολοένα και περισσότερων αυτοκινητοδρόμων που συνέδεαν τοποθεσίες σε όλη την ήπειρο, έχασαν την εύνοια των επιβατών. Και στη συνέχεια ήρθαν τα αεροπορικά ταξίδια, τα οποία άρχισαν να γίνονται πιο προσιτά στην Ευρώπη τη δεκαετία του 1980. Σήμερα, υπάρχουν πολύ λίγες συνδέσεις και όχι πολλά τρένα με κρεβάτια για να καλύψουν τους ταξιδιώτες που εξακολουθούν να αναζητούν αυτή την εμπειρία του παλιού.
Γιατί οι συνδέσεις εξαφανίζονται
Νεαροί φίλοι των τρένων στον σταθμό του ΆμστερνταμΤο 2023, υπήρχε η αίσθηση ότι αυτό άρχισε να αλλάζει, όταν οι κρατικοί σιδηρόδρομοι της Αυστρίας (ÖBB) επανέλαβαν τις δημοφιλείς διαδρομές από το Παρίσι προς το Βερολίνο και τη Βιέννη. Αλλά ήταν ένα βραχύβιο όνειρο. Μετά από μόλις δύο χρόνια, η περικοπή των κρατικών επιδοτήσεων στη Γαλλία σήμαινε τη διακοπή των δρομολογίων. Ο σουηδικός κρατικός σιδηρόδρομος κατήργησε επίσης πρόσφατα τη σύνδεση Βερολίνου-Στοκχόλμης, η οποία ξεκίνησε μόλις το 2022.
Ορισμένες από τις διαδρομές θα αναληφθούν από τις ιδιωτικές εταιρείες European Sleeper και τον αμερικανικό όμιλο RDC, αλλά θα λειτουργούν μόνο ορισμένες ημέρες. «Το γεγονός ότι τα νυχτερινά τρένα εξακολουθούν να υπάρχουν στην Ευρώπη σήμερα οφείλεται σε ιδεαλιστές όπως η European Sleeper», εξήγησε ο Φέλιξ Μπέρσιν. Η βελγο-ολλανδική εταιρεία χρηματοδοτείται κυρίως από μεγάλης κλίμακας εκστρατείες crowdfunding.
Το θέμα του κόστους
Τα πανηγυρικά εγκαίνια της νυχτερινής γραμμής Βερολίνο-Παρίσι το 2023
Το 2024, ο Μπέρσιν μελέτησε την κυκλοφορία των νυχτερινών τρένων στην Ευρώπη για το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο Μεταφορών και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα τρένα με βαγόνια με κρεβάτια συνήθως δεν είναι κερδοφόρα για τους φορείς εκμετάλλευσης λόγω του υψηλού κόστους. Οι νυχτερινές επιβαρύνσεις αυξάνουν το κόστος προσωπικού και οι κλινάμαξες μπορούν να φιλοξενήσουν πολύ λιγότερους επιβάτες από ένα κανονικό διαμέρισμα τρένου. Για παράδειγμα, ένα τρένο υψηλής ταχύτητας ICE 4 της γερμανικής Deutsche Bahn μπορεί να μεταφέρει έως και 918 άτομα. Το ÖBB Nightjet μπορεί να φιλοξενήσει μόνο 254. Το αντίστοιχο της Φινλανδίας έχει χωρητικότητα 500. Αυτό το ζήτημα του χώρου ελπίζει να αλλάξει τώρα ένας από τους διαδηλωτές στην πλατφόρμα 13. Το 2024, ο Άντον Ντουμπρό ίδρυσε την εταιρεία Luna Railstart-up για να σχεδιάσει μεμονωμένες καμπίνες που συνδυάζουν άνεση και ιδιωτικότητα με καλύτερη αξιοποίηση της χωρητικότητας των τρένων.
Το 2024, ο Μπέρσιν μελέτησε την κυκλοφορία των νυχτερινών τρένων στην Ευρώπη για το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο Μεταφορών και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα τρένα με βαγόνια με κρεβάτια συνήθως δεν είναι κερδοφόρα για τους φορείς εκμετάλλευσης λόγω του υψηλού κόστους. Οι νυχτερινές επιβαρύνσεις αυξάνουν το κόστος προσωπικού και οι κλινάμαξες μπορούν να φιλοξενήσουν πολύ λιγότερους επιβάτες από ένα κανονικό διαμέρισμα τρένου. Για παράδειγμα, ένα τρένο υψηλής ταχύτητας ICE 4 της γερμανικής Deutsche Bahn μπορεί να μεταφέρει έως και 918 άτομα. Το ÖBB Nightjet μπορεί να φιλοξενήσει μόνο 254. Το αντίστοιχο της Φινλανδίας έχει χωρητικότητα 500. Αυτό το ζήτημα του χώρου ελπίζει να αλλάξει τώρα ένας από τους διαδηλωτές στην πλατφόρμα 13. Το 2024, ο Άντον Ντουμπρό ίδρυσε την εταιρεία Luna Railstart-up για να σχεδιάσει μεμονωμένες καμπίνες που συνδυάζουν άνεση και ιδιωτικότητα με καλύτερη αξιοποίηση της χωρητικότητας των τρένων.
Περισσότερη ιδιωτικότητα και χωρητικότητα
Το πρωτότυπο μιας μονής καμπίνας 2ης θέσης
Το πρωτότυπο βρίσκεται στο χώρο του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Βερολίνου. Η καμπίνα μοιάζει με ένα κανονικό κάθισμα τρένου, με τραπέζι, ξεχωριστό χώρο αποθήκευσης, ράφι, γάντζους για ρούχα και χώρο αποθήκευσης για χειραποσκευές. Με το πάτημα ενός κουμπιού, η πλάτη του καθίσματος μπορεί να χαμηλώσει και να μετατραπεί σε κρεβάτι. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το κάθισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σταθμός εργασίας, κάτι που θα ήταν επίσης ελκυστικό για τους επιχειρηματίες.
Μέχρι τώρα, τα βαγόνια με κρεβάτι χρησιμοποιούνταν κυρίως μόνο τη νύχτα λόγω της περιορισμένης χωρητικότητας καθισμάτων. Ο Ντουμπρό ελπίζει ότι οι μεμονωμένες καμπίνες θα μπορούσαν να προσφέρουν περισσότερη ιδιωτικότητα, ενώ παράλληλα θα ήταν οικονομικά προσιτές. 60 τέτοιες καμπίνες θα μπορούσαν να χωρέσουν σε ένα διαμέρισμα τρένου, στοιβαγμένες η μία μέσα στην άλλη, σε δύο ορόφους. Και δεν θα χρειαζόταν να κατασκευαστούν νέα τρένα, καθώς τα παροπλισμένα θα μπορούσαν απλώς να ανακατασκευαστούν. Ένα νυχτερινό τρένο με μέγιστο μήκος 14 βαγονιών θα μπορούσε να μεταφέρει έως και 700 επιβάτες.
Η τιμή καθορίζει το ταξίδι
Σύμφωνα με μια σουηδική μελέτη του 2023, η τιμή είναι η πιο σημαντική παράμετρος για τους ανθρώπους που σκέφτονται πώς να ταξιδέψουν. Μέχρι στιγμής, τα νυχτερινά τρένα ήταν ακριβά, με το ταξίδι των 1.000 χιλιομέτρων από το Παρίσι στο Βερολίνο να κοστίζει σήμερα περίπου 180 ευρώ σε μια καμπίνα 5 θέσεων και 440 ευρώ σε μια μονή. Ο Ντουμπρό στοχεύει σε εισιτήρια 100 ευρώ για μια ιδιωτική καμπίνα 2ης θέσης. Η 1η θέση θα μπορούσε να κοστίσει 150 ευρώ. «Θέλουμε να προσφέρουμε τιμές παρόμοιες με τα αεροπορικά ταξίδια, αλλά να προσφέρουμε και αρκετή άνεση ώστε οι άνθρωποι να είναι πρόθυμοι να στραφούν στο τρένο». Εάν η τιμή ήταν συγκρίσιμη, περίπου το ένα τρίτο των ταξιδιωτών θα ήταν πρόθυμοι να αλλάξουν, σύμφωνα με την έρευνα του Υπουργείου Μεταφορών.
Το πρωτότυπο βρίσκεται στο χώρο του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Βερολίνου. Η καμπίνα μοιάζει με ένα κανονικό κάθισμα τρένου, με τραπέζι, ξεχωριστό χώρο αποθήκευσης, ράφι, γάντζους για ρούχα και χώρο αποθήκευσης για χειραποσκευές. Με το πάτημα ενός κουμπιού, η πλάτη του καθίσματος μπορεί να χαμηλώσει και να μετατραπεί σε κρεβάτι. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το κάθισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σταθμός εργασίας, κάτι που θα ήταν επίσης ελκυστικό για τους επιχειρηματίες.
Μέχρι τώρα, τα βαγόνια με κρεβάτι χρησιμοποιούνταν κυρίως μόνο τη νύχτα λόγω της περιορισμένης χωρητικότητας καθισμάτων. Ο Ντουμπρό ελπίζει ότι οι μεμονωμένες καμπίνες θα μπορούσαν να προσφέρουν περισσότερη ιδιωτικότητα, ενώ παράλληλα θα ήταν οικονομικά προσιτές. 60 τέτοιες καμπίνες θα μπορούσαν να χωρέσουν σε ένα διαμέρισμα τρένου, στοιβαγμένες η μία μέσα στην άλλη, σε δύο ορόφους. Και δεν θα χρειαζόταν να κατασκευαστούν νέα τρένα, καθώς τα παροπλισμένα θα μπορούσαν απλώς να ανακατασκευαστούν. Ένα νυχτερινό τρένο με μέγιστο μήκος 14 βαγονιών θα μπορούσε να μεταφέρει έως και 700 επιβάτες.
Η τιμή καθορίζει το ταξίδι
Σύμφωνα με μια σουηδική μελέτη του 2023, η τιμή είναι η πιο σημαντική παράμετρος για τους ανθρώπους που σκέφτονται πώς να ταξιδέψουν. Μέχρι στιγμής, τα νυχτερινά τρένα ήταν ακριβά, με το ταξίδι των 1.000 χιλιομέτρων από το Παρίσι στο Βερολίνο να κοστίζει σήμερα περίπου 180 ευρώ σε μια καμπίνα 5 θέσεων και 440 ευρώ σε μια μονή. Ο Ντουμπρό στοχεύει σε εισιτήρια 100 ευρώ για μια ιδιωτική καμπίνα 2ης θέσης. Η 1η θέση θα μπορούσε να κοστίσει 150 ευρώ. «Θέλουμε να προσφέρουμε τιμές παρόμοιες με τα αεροπορικά ταξίδια, αλλά να προσφέρουμε και αρκετή άνεση ώστε οι άνθρωποι να είναι πρόθυμοι να στραφούν στο τρένο». Εάν η τιμή ήταν συγκρίσιμη, περίπου το ένα τρίτο των ταξιδιωτών θα ήταν πρόθυμοι να αλλάξουν, σύμφωνα με την έρευνα του Υπουργείου Μεταφορών.
Γιατί τα τρένα είναι καλύτερα για το κλίμα
Μπορείς να κοιμηθείς στη Βιέννη και να ξυπνήσεις στο ΠαρίσιΣύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, τα τρένα εκπέμπουν σχεδόν έξι φορές λιγότερα αέρια του θερμοκηπίου ανά επιβάτη από τα αεροπλάνα. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν ενέργεια αποτελεσματικά και να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια κατά το φρενάρισμα, για παράδειγμα, χρησιμοποιώντας ειδική τεχνολογία. Ο Ντουμπρό εκτιμά ότι οι καμπίνες ύπνου του θα μπορούσαν να τεθούν σε λειτουργία έως το 2030. Μέχρι τότε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελπίζει να διπλασιάσει το ποσοστό των επιβατών τρένων στην Ευρώπη, ακόμη και να το τριπλασιάσει έως το 2050.
Αυτό που ο Ντουμπρό δεν μπορεί να επηρεάσει είναι τα πολλά εργοτάξια κατά μήκος της διαδρομής. «Δεν μπορείς να κάνεις υπολογισμούς με σταθερές ώρες», δήλωσε ο Μπέρσιν στην DW. Αλλά για ορισμένους ταξιδιώτες, το ίδιο το ταξίδι είναι αυτό που το κάνει συναρπαστικό. Πίσω στην πλατφόρμα 13, η Άννε λέει ότι της αρέσουν οι κουκέτες αποκλειστικά για γυναίκες. «Στην αρχή, επειδή νόμιζα ότι οι γυναίκες ροχαλίζουν λιγότερο από τους άνδρες», λέει με ένα χαμόγελο. «Αλλά πάντα συναντώ σπουδαίες γυναίκες από όλες τις γενιές που έχουν φανταστικές ιστορίες να σου πουν».
Καταρίνα Σαντς
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός -D.W
Tags
ΕΥΡΩΠΗ