Ο ιρανικής εμπνεύσεως «Άξονας της Αντίστασης» δραστηριοποιείται και στο γειτονικό Ιράκ και επιτίθεται σε κρίσιμες υποδομές. Σε δίλημμα η κυβέρνηση της Βαγδάτης.
Μετέφερε μόνο ανθρωπιστική βοήθεια το κονβόι για το Ιράν;
Πριν από λίγες ημέρες ένα κονβόι φορτηγών και Ι.Χ. αυτοκινήτων διέσχισε τα σύνορα του Ιράν με το Ιράκ ως «ανθρωπιστική αποστολή». Υπάρχουν ωστόσο βάσιμες υποψίες ότι στην πραγματικότητα η αποστολή μετέφερε ενόπλους, οι οποίοι συμμετέχουν σε φιλοϊρανική παραστρατιωτική οργάνωση που δραστηριοποιείται σε ιρακινό έδαφος. Μία ένδειξη για πιθανή εμπλοκή του Ιράκ στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή;
«Το Ιράν δεν χρειάζεται στρατιώτες από το Ιράκ»
Μάλλον απίθανό, δηλώνουν αναλυτές στην Deutsche Welle. «Ακόμη και αν το κονβόι μετέφερε πράγματι μαχητές από το Ιράν, αυτοί δεν πρόκειται να κάνουν τη διαφορά σε έναν πόλεμο, στον οποίο κυριαρχούν οι αεροπορικές επιδρομές και οι πυραυλικές επιθέσεις» τονίζει ο Χαϊντέρ αλ Σακερί, επιστημονικός συνεργάτης του βρετανικού Chatam House.
Μέλη των PMF παρακολουθούν κηδεία στην πόλη Νατζάφ του Ιράκ
Παρόμοια άποψη εκφράζει ο Ομάρ αλ Νινταβί, διευθυντής ερευνητικών προγραμμάτων του αμερικανικού οργανισμού Enabling Peace in Iraq (EPIC). Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει «το Ιράν δεν έχει ανάγκη το πεζικό από το γειτονικό Ιράκ». Για τον Αλ Ντινταβί το καθεστώς της Τεχεράνης έχει θέσει έναν άλλο στόχο: «Να πυροδοτήσει ένα αίσθημα φόβου για πιθανή επέκταση του πολέμου» και να αποδείξει ότι, αν θέλει, μπορεί να κινητοποιήσει δυνάμεις ακόμη και εκτός συνόρων, «οι οποίες μπορούν να χτυπήσουν ακόμη και στο Κουβέιτ ή στη Συρία, όπως είχαν αφήσει να εννοηθεί κάποιοι φιλοϊρανικοί επιτελείς την περασμένη εβδομάδα».
Ο «Άξονας της Αντίστασης»
Ωστόσο, τα πράγματα περιπλέκονται εάν αληθεύουν οι πληροφορίες ότι στο κονβόι συμμετείχαν μαχητές των αποκαλούμενων Δυνάμεων Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF). Πρόκειται για μία παραστρατιωτική δύναμη 238.000 ανδρών, η οποία ιδρύθηκε το 2014, με στόχο να καταπολεμήσει τους εξτρεμιστές του «Ισλαμικού Κράτους». Έκτοτε τα μέλη των PMF άρχισαν να ενσωματώνονται στον τακτικό στρατό του Ιράκ, ενώ διαθέτουν ισχυρή πολιτική εκπροσώπηση στο Κοινοβούλιο της χώρας. Στις PMF συμμετέχουν και κάποιες ομάδες που πρόσκεινται περισσότερο στο καθεστώς της Τεχεράνης, παρά στην κυβέρνηση της Βαγδάτης και συμμετέχουν στον αποκαλούμενο «Άξονα της Αντίστασης» ως proxies του Ιράν. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται η οργάνωση Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, καθώς και οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη.
Αμέσως μετά τις πρώτες επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου, οι παραστρατιωτικές ομάδες του «Άξονα της Αντίστασης» άρχισαν τις επιθέσεις εναντίον στόχων που, όπως ισχυρίζονταν οι ίδιες, συνδέονται με τις δύο χώρες. Σε αυτούς τους στόχους περιλαμβάνονται στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ και ευρωπαϊκών χωρών, αλλά και πολιτικές υποδομές, όπως πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και ξενοδοχεία. «Ακόμη και ένας μικρός αριθμός οργανώσεων μπορεί να προχωρήσει σε δράσεις με τεράστιες επιπτώσεις, εμπλέκοντας στον πόλεμο μία ολόκληρη χώρα, κάτι που δεν θέλουν οι περισσότεροι Ιρακινοί» τονίζει ο Χαϊντέρ αλ Σακερί.
Επίθεση σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο Ερμπίλ του Ιράκ
Το δίλημμα της Βαγδάτης
‘Ηδη οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν βομβαρδίσει προπύργια των PMF στο Ιράκ, ως αντίποινα στις επιθέσεις τους εναντίον στόχων που συνδέονται με τις ΗΠΑ. Από την πλευρά της η ιρακινή κυβέρνηση απειλεί με συλλήψεις όσους επιτίθενται στις δυνάμεις ασφαλείας, σε πολιτικές υποδομές ή ξένες διπλωματικές αποστολές. Παράλληλα, ωστόσο, αναγνωρίζει σε παραστρατιωτικές ομάδες (περιλαμβανομένων των PMF) το δικαίωμα να απαντούν σε επιθέσεις εναντίον τους, εφόσον βρίσκονται «σε νόμιμη άμυνα», κάτι που φανερώνει το δίλημμα στρατηγικής που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση της Βαγδάτης.
Σε ανάλυσή του ο Μωχάμεντ Σαλέχ, συνεργάτης του αμερικανικού Ινστιτούτου Foreign Policy Research Institute, υπογραμμίζει ότι η απόφαση αυτή είναι διαμφισβητούμενη, καθώς «ντε φάκτο καθιστά το Ιράκ εμπόλεμο μέρος και κατά συνέπεια υπεύθυνο για όσα διαπράττουν οι PMF υπό το πρόσχημα της αυτοάμυνας».
Ισχυροί παραστρατιωτικοί, ανίσχυρο κράτος
Ένα πρόσθετο δίλημμα για την κυβέρνηση της Βαγδάτης προκαλεί η απαγωγή της Αμερικανίδας δημοσιογράφου Σέλει Κίτλεσον στην ιρακινή πρωτεύουσα την 1η Απριλίου. Η Κίτλεσον ήταν ανταποκρίτρια του δικτύου Al Monitor. Σύμφωνα με τοπικά δημοσιεύματα, την απαγωγή φέρεται να έχει οργανώσει η Κατάεμπ Χεζμπολάχ, μία από τις μεγαλύτερες ομάδες των PMF. Ανώνυμες πηγές αναφέρουν στους New York Times ότι η οργάνωση έχει ήδη προτείνει την απελευθέρωση της Κίτλεσον έναντι ανταλλαγμάτων.
Συν τοις άλλοις, η φιλοϊρανική οργάνωση έχει επιτεθεί κατά καιρούς σε υπηρεσίες εντός Ιράκ (όπως τα κεντρικά γραφεία των μυστικών υπηρεσιών και η αντιτρομοκρατική υπηρεσία), τις οποίες κατηγορεί για συνεργασία με τις ΗΠΑ. Όπως επισημαίνει σε ένα μπρίφινγκ ο Σερκάν Καλισκάν, αναλυτής του τουρκικού ινστιτούτου Center for Middle Eastern Studies, οι PMF έχουν έναν επικίνδυνο διπλό ρόλο. Και αυτό γιατί «τυπικά αποτελούν μέρος των δυνάμεων ασφαλείας του Ιράκ από τη μία πλευρά, αλλά από την άλλη πλευρά είναι σε θέση να επιτίθενται σε κρατικές οντότητες του ίδιου του Ιράκ».
Το πρόβλημα δεν είναι καινούριο. «Ο πόλεμος έχει οξύνει ένα πρόβλημα, το οποίο θα έπρεπε να έχει λυθεί πριν πολλά χρόνια» αναφέρει ο Χαϊντέρ αλ Σακερί, όταν μάλιστα στο Ιράκ οι αντίπαλες πολιτικές ομάδες ερίζουν από τον περασμένο Νοέμβριο για τον σχηματισμό κυβέρνησης. «Υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες για τον κατακερματισμό του πολιτικού τοπίου, αλλά και των δυνάμεων ασφαλείας. Οι ένοπλες ομάδες έχουν πάρει θάρρος, γιατί λειτουργούν σε ένα περιβάλλον που δεν ευνοεί τη λογοδοσία».
Αλλά ποια είναι η λύση; Για τον Ομάρ αλ Νινταβί υπάρχουν δύο πιθανές λύσεις. Η μία είναι να περιοριστεί η επιρροή του Ιράν στο Ιράκ, κάτι που ωστόσο δεν φαίνεται ρεαλιστικό. Η δεύτερη είναι να ασκηθεί πίεση σε ριζοσπαστικές ομάδες των PMF από τις πιο μετριοπαθείς δυνάμεις, που θέλουν να εστιάσουν περισσότερο στην πολιτική σταθεροποίηση και την οικονομική ανάπτυξη.
Κάθριν Σερ
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου -D.W
Μετέφερε μόνο ανθρωπιστική βοήθεια το κονβόι για το Ιράν;
Πριν από λίγες ημέρες ένα κονβόι φορτηγών και Ι.Χ. αυτοκινήτων διέσχισε τα σύνορα του Ιράν με το Ιράκ ως «ανθρωπιστική αποστολή». Υπάρχουν ωστόσο βάσιμες υποψίες ότι στην πραγματικότητα η αποστολή μετέφερε ενόπλους, οι οποίοι συμμετέχουν σε φιλοϊρανική παραστρατιωτική οργάνωση που δραστηριοποιείται σε ιρακινό έδαφος. Μία ένδειξη για πιθανή εμπλοκή του Ιράκ στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή;
«Το Ιράν δεν χρειάζεται στρατιώτες από το Ιράκ»
Μάλλον απίθανό, δηλώνουν αναλυτές στην Deutsche Welle. «Ακόμη και αν το κονβόι μετέφερε πράγματι μαχητές από το Ιράν, αυτοί δεν πρόκειται να κάνουν τη διαφορά σε έναν πόλεμο, στον οποίο κυριαρχούν οι αεροπορικές επιδρομές και οι πυραυλικές επιθέσεις» τονίζει ο Χαϊντέρ αλ Σακερί, επιστημονικός συνεργάτης του βρετανικού Chatam House.
Μέλη των PMF παρακολουθούν κηδεία στην πόλη Νατζάφ του ΙράκΠαρόμοια άποψη εκφράζει ο Ομάρ αλ Νινταβί, διευθυντής ερευνητικών προγραμμάτων του αμερικανικού οργανισμού Enabling Peace in Iraq (EPIC). Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει «το Ιράν δεν έχει ανάγκη το πεζικό από το γειτονικό Ιράκ». Για τον Αλ Ντινταβί το καθεστώς της Τεχεράνης έχει θέσει έναν άλλο στόχο: «Να πυροδοτήσει ένα αίσθημα φόβου για πιθανή επέκταση του πολέμου» και να αποδείξει ότι, αν θέλει, μπορεί να κινητοποιήσει δυνάμεις ακόμη και εκτός συνόρων, «οι οποίες μπορούν να χτυπήσουν ακόμη και στο Κουβέιτ ή στη Συρία, όπως είχαν αφήσει να εννοηθεί κάποιοι φιλοϊρανικοί επιτελείς την περασμένη εβδομάδα».
Ο «Άξονας της Αντίστασης»
Ωστόσο, τα πράγματα περιπλέκονται εάν αληθεύουν οι πληροφορίες ότι στο κονβόι συμμετείχαν μαχητές των αποκαλούμενων Δυνάμεων Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF). Πρόκειται για μία παραστρατιωτική δύναμη 238.000 ανδρών, η οποία ιδρύθηκε το 2014, με στόχο να καταπολεμήσει τους εξτρεμιστές του «Ισλαμικού Κράτους». Έκτοτε τα μέλη των PMF άρχισαν να ενσωματώνονται στον τακτικό στρατό του Ιράκ, ενώ διαθέτουν ισχυρή πολιτική εκπροσώπηση στο Κοινοβούλιο της χώρας. Στις PMF συμμετέχουν και κάποιες ομάδες που πρόσκεινται περισσότερο στο καθεστώς της Τεχεράνης, παρά στην κυβέρνηση της Βαγδάτης και συμμετέχουν στον αποκαλούμενο «Άξονα της Αντίστασης» ως proxies του Ιράν. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται η οργάνωση Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, καθώς και οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη.
Αμέσως μετά τις πρώτες επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου, οι παραστρατιωτικές ομάδες του «Άξονα της Αντίστασης» άρχισαν τις επιθέσεις εναντίον στόχων που, όπως ισχυρίζονταν οι ίδιες, συνδέονται με τις δύο χώρες. Σε αυτούς τους στόχους περιλαμβάνονται στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ και ευρωπαϊκών χωρών, αλλά και πολιτικές υποδομές, όπως πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και ξενοδοχεία. «Ακόμη και ένας μικρός αριθμός οργανώσεων μπορεί να προχωρήσει σε δράσεις με τεράστιες επιπτώσεις, εμπλέκοντας στον πόλεμο μία ολόκληρη χώρα, κάτι που δεν θέλουν οι περισσότεροι Ιρακινοί» τονίζει ο Χαϊντέρ αλ Σακερί.
Επίθεση σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο Ερμπίλ του ΙράκΤο δίλημμα της Βαγδάτης
‘Ηδη οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν βομβαρδίσει προπύργια των PMF στο Ιράκ, ως αντίποινα στις επιθέσεις τους εναντίον στόχων που συνδέονται με τις ΗΠΑ. Από την πλευρά της η ιρακινή κυβέρνηση απειλεί με συλλήψεις όσους επιτίθενται στις δυνάμεις ασφαλείας, σε πολιτικές υποδομές ή ξένες διπλωματικές αποστολές. Παράλληλα, ωστόσο, αναγνωρίζει σε παραστρατιωτικές ομάδες (περιλαμβανομένων των PMF) το δικαίωμα να απαντούν σε επιθέσεις εναντίον τους, εφόσον βρίσκονται «σε νόμιμη άμυνα», κάτι που φανερώνει το δίλημμα στρατηγικής που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση της Βαγδάτης.
Σε ανάλυσή του ο Μωχάμεντ Σαλέχ, συνεργάτης του αμερικανικού Ινστιτούτου Foreign Policy Research Institute, υπογραμμίζει ότι η απόφαση αυτή είναι διαμφισβητούμενη, καθώς «ντε φάκτο καθιστά το Ιράκ εμπόλεμο μέρος και κατά συνέπεια υπεύθυνο για όσα διαπράττουν οι PMF υπό το πρόσχημα της αυτοάμυνας».
Ισχυροί παραστρατιωτικοί, ανίσχυρο κράτος
Ένα πρόσθετο δίλημμα για την κυβέρνηση της Βαγδάτης προκαλεί η απαγωγή της Αμερικανίδας δημοσιογράφου Σέλει Κίτλεσον στην ιρακινή πρωτεύουσα την 1η Απριλίου. Η Κίτλεσον ήταν ανταποκρίτρια του δικτύου Al Monitor. Σύμφωνα με τοπικά δημοσιεύματα, την απαγωγή φέρεται να έχει οργανώσει η Κατάεμπ Χεζμπολάχ, μία από τις μεγαλύτερες ομάδες των PMF. Ανώνυμες πηγές αναφέρουν στους New York Times ότι η οργάνωση έχει ήδη προτείνει την απελευθέρωση της Κίτλεσον έναντι ανταλλαγμάτων.
Ο Ιρακινός πρωθυπουργός Αλ Σουντανί σε χώρο που δέχθηκε επίθεση από τις PMF
Συν τοις άλλοις, η φιλοϊρανική οργάνωση έχει επιτεθεί κατά καιρούς σε υπηρεσίες εντός Ιράκ (όπως τα κεντρικά γραφεία των μυστικών υπηρεσιών και η αντιτρομοκρατική υπηρεσία), τις οποίες κατηγορεί για συνεργασία με τις ΗΠΑ. Όπως επισημαίνει σε ένα μπρίφινγκ ο Σερκάν Καλισκάν, αναλυτής του τουρκικού ινστιτούτου Center for Middle Eastern Studies, οι PMF έχουν έναν επικίνδυνο διπλό ρόλο. Και αυτό γιατί «τυπικά αποτελούν μέρος των δυνάμεων ασφαλείας του Ιράκ από τη μία πλευρά, αλλά από την άλλη πλευρά είναι σε θέση να επιτίθενται σε κρατικές οντότητες του ίδιου του Ιράκ».
Το πρόβλημα δεν είναι καινούριο. «Ο πόλεμος έχει οξύνει ένα πρόβλημα, το οποίο θα έπρεπε να έχει λυθεί πριν πολλά χρόνια» αναφέρει ο Χαϊντέρ αλ Σακερί, όταν μάλιστα στο Ιράκ οι αντίπαλες πολιτικές ομάδες ερίζουν από τον περασμένο Νοέμβριο για τον σχηματισμό κυβέρνησης. «Υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες για τον κατακερματισμό του πολιτικού τοπίου, αλλά και των δυνάμεων ασφαλείας. Οι ένοπλες ομάδες έχουν πάρει θάρρος, γιατί λειτουργούν σε ένα περιβάλλον που δεν ευνοεί τη λογοδοσία».
Αλλά ποια είναι η λύση; Για τον Ομάρ αλ Νινταβί υπάρχουν δύο πιθανές λύσεις. Η μία είναι να περιοριστεί η επιρροή του Ιράν στο Ιράκ, κάτι που ωστόσο δεν φαίνεται ρεαλιστικό. Η δεύτερη είναι να ασκηθεί πίεση σε ριζοσπαστικές ομάδες των PMF από τις πιο μετριοπαθείς δυνάμεις, που θέλουν να εστιάσουν περισσότερο στην πολιτική σταθεροποίηση και την οικονομική ανάπτυξη.
Κάθριν Σερ
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου -D.W
Tags
ΔΙΕΘΝΗ