Από τον Ιούνιο του 2026, οι ετικέτες σε μέλι, μαρμελάδες και χυμούς αλλάζουν. Η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία βάζει τέλος στις γενικές ενδείξεις προέλευσης, αυξάνει την περιεκτικότητα του φρούτου και ξεκαθαρίζει τι θεωρείται χυμός. Τι σημαίνει αυτό για τα προϊόντα που αγοράζουμε κάθε μέρα?
Με τη νέα Οδηγία (ΕΕ) 2024/1438, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να βάλει σαφή όρια στο τι θεωρείται μέλι, μαρμελάδα και χυμός, επιβάλλοντας πιο αυστηρή επισήμανση, μεγαλύτερη διαφάνεια στην προέλευση και αλλαγές στη σύσταση των προϊόντων. Κατά κάποιον τρόπο, το ίδιο βάζο μελιού που αγοράζαμε μέχρι σήμερα, από το 2026 θα δείχνει διαφορετικό.
Η νέα οδηγία της ΕΕ και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής
Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/1438, που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Μάιο του 2024, αποτελεί την πιο πρόσφατη αναθεώρηση των λεγόμενων «Breakfast Directives». Πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων που ρυθμίζουν τρόφιμα όπως το μέλι, τις μαρμελάδες, τους χυμούς και το συμπυκνωμένο ή αφυδατωμένο γάλα. Η νέα αυτή παρέμβαση δεν εισάγει μια εντελώς καινούργια νομοθεσία, αλλά τροποποιεί προϋπάρχουσες οδηγίες των αρχών της δεκαετίας του 2000, οι οποίες πλέον θεωρούνται ανεπαρκείς για τις σημερινές συνθήκες της αγοράς.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της ΕΕ, τα κράτη-μέλη όφειλαν να ενσωματώσουν τις αλλαγές έως τις 14 Δεκεμβρίου 2025. Η εφαρμογή τους στην αγορά ξεκινά στις 14 Ιουνίου 2026, ημερομηνία που αποτελεί σημείο μετάβασης για παραγωγούς, εισαγωγείς και λιανεμπόριο.
Η βασική κατεύθυνση της οδηγίας είναι σαφής: ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει τι αγοράζει, χωρίς άτυπες διατυπώσεις και γενικές ενδείξεις.
Τι θα δούμε διαφορετικό στο σουπερμάρκετ από το 2026
Η νέα οδηγία δεν θα γίνει αντιληπτή μέσα από ανακοινώσεις ή τεχνικούς όρους, αλλά στο ίδιο το ράφι. Οι αλλαγές θα φανούν πρώτα στην ετικέτα και στη σύσταση των προϊόντων.
Στα βάζα μελιού, οι γενικές ενδείξεις που μέχρι σήμερα κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα προελεύσεων θα πρέπει να εμφανίζονται με συγκεκριμένες χώρες, συχνά περισσότερες από μία, σε σειρά που αποτυπώνει τη συμμετοχή τους στο τελικό προϊόν. Αυτό, σημαίνει ότι δύο μέλια που μέχρι σήμερα έμοιαζαν ίδια, θα αρχίσουν να διαφοροποιούνται, ξεκάθαρα.
Στις μαρμελάδες, η αλλαγή δεν θα είναι μόνο στην ετικέτα αλλά και στο ίδιο το προϊόν. Η αυξημένη ποσότητα φρούτου θα επηρεάσει την υφή και τη γεύση, οδηγώντας σε πιο συμπυκνωμένα προϊόντα. Παράλληλα, ενδέχεται να επηρεαστεί και η τιμή, καθώς η πρώτη ύλη αποτελεί το βασικότερο κόστος.
Στους χυμούς, οι διαφορές θα γίνουν πιο ευδιάκριτες μέσα από τις νέες κατηγορίες. Προϊόντα που μέχρι σήμερα βρίσκονταν κοντά το ένα στο άλλο στο ράφι, θα αποκτήσουν πιο σαφή ταυτότητα, είτε ως 100% χυμοί είτε ως προϊόντα από συμπύκνωμα ή με μειωμένα σάκχαρα.
Συνολικά, το ράφι θα γίνει πιο «ευανάγνωστο». Όχι απαραίτητα πιο απλό, αλλά πιο σαφές ως προς το τι αγοράζει κανείς.
Μέλι: Η προέλευση μπαίνει στο προσκήνιο
Στην περίπτωση του μελιού, οι αλλαγές είναι οι πιο ουσιαστικές. Μέχρι σήμερα, ένα προϊόν μπορούσε να κυκλοφορεί στην αγορά με την ένδειξη «μείγμα μελιών ΕΕ» ή «μείγμα μελιών ΕΕ και εκτός ΕΕ», χωρίς καμία αναφορά στις επιμέρους χώρες προέλευσης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο καταναλωτής να μη μπορεί να αξιολογήσει την πραγματική σύνθεση του προϊόντος.
Με τη νέα οδηγία, η πρακτική αυτή καταργείται. Οι παραγωγοί υποχρεώνονται να αναγράφουν όλες τις χώρες προέλευσης του μελιού που περιέχει το προϊόν, και μάλιστα με σειρά που αποτυπώνει τη συμμετοχή τους στο τελικό μείγμα. Πιο απλά, η χώρα που συμμετέχει περισσότερο θα εμφανίζεται πρώτη.
Η νομοθεσία ανοίγει επίσης τον δρόμο για πιο αναλυτική επισήμανση, με την πιθανότητα αναγραφής ποσοστών για κάθε χώρα, ιδιαίτερα στα προϊόντα που αποτελούν μείγματα. Αν και η εφαρμογή αυτού του σημείου μπορεί να εξειδικευτεί περαιτέρω σε εθνικό επίπεδο, η κατεύθυνση είναι σαφής και απαιτεί μεγαλύτερη ακρίβεια και λιγότερη γενίκευση.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι τυχαία. Τα τελευταία χρόνια, έλεγχοι του Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν καταδείξει ότι σημαντικό ποσοστό μελιού στην ευρωπαϊκή αγορά παρουσιάζει ενδείξεις νοθείας ή αλλοίωσης. Η νέα οδηγία προβλέπει την ανάπτυξη κοινών μεθόδων ανίχνευσης, καθώς και ενίσχυση των ελέγχων, ώστε να αντιμετωπιστούν πρακτικές όπως η προσθήκη σακχάρων ή η παραπλανητική επισήμανση.