Σύμφωνα με την Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης του κατατεθέντος νομοσχεδίου, επιδιώκεται η αναδιαμόρφωση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ., ν. 2696/1999, Α' 57) και των συναφών με αυτόν διατάξεων που αφορούν την ασφαλή κινητικότητα, με σκοπό την ύπαρξη μιας πιο ολοκληρωμένης πολιτικής κυρώσεων για τις παραβάσεις των κανόνων της οδικής ασφάλειας.
Στόχος είναι η ενίσχυση της ασφάλειας στους δρόμους, με ένα σύστημα αποτελεσματικό και δίκαιο. Πιο συγκεκριμένα, επιδιώκεται η συμμόρφωση των οδηγών και εξ αντανακλάσεως η προστασία κάθε χρήστη του οδικού δικτύου, όπως και των πεζών, η επιβολή δίκαιων ποινών που αντιστοιχούν στη σοβαρότητα και επικινδυνότητα της κάθε παράβασης, αλλά και η διασφάλιση της είσπραξης των προστίμων, προς ενίσχυση του αποτρεπτικού χαρακτήρα αυτών.
Πιο αναλυτικά, οι κυρώσεις αφορούν κυρίως στον οδηγό (χρηματικό πρόστιμο, αφαίρεση άδειας οδήγησης, βαθμοί ποινής συστήματος Ελέγχου Συμπεριφοράς Oδηγών (Σ.Ε.Σ.Ο.)) και όχι στο όχημα (αφαίρεση άδειας κυκλοφορίας), καθώς αυτό μπορεί να χρησιμοποιείται από περισσότερους από έναν οδηγούς.
Γίνεται προσπάθεια οι κυρώσεις να είναι ανάλογες των παραβάσεων και κατατάσσονται ως προς την επικινδυνότητά τους σε:
- αυτές που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρό ατύχημα (όπως η παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, η υπερβολική ταχύτητα ή η αντικανονική προσπέραση, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και η παραβίαση φωτεινής σηματοδότησης ή κινητού φράγματος προ ισόπεδης σιδηροδρομικής διάβασης).
- λιγότερο επικίνδυνες παραβάσεις (όπως παράνομη στάθμευση και διοικητικές παραβάσεις και η οδήγηση χωρίς ο οδηγός να φέρει μαζί του τα νόμιμα έγγραφα).
Επιπλέον, προβλέπεται κλιμάκωση των κυρώσεων για τους οδηγούς που υποπίπτουν συχνά σε παραβάσεις.
Στο ίδιο πνεύμα, ορίζεται ο τρόπος πληρωμής των προστίμων έτσι, ώστε να διευκολύνεται η διαδικασία αποπληρωμής τους χωρίς σύνθετες γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Παράλληλα, προσδοκάται ότι η μείωση του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου ταχύτητας των οχημάτων εντός κατοικημένων περιοχών από τα πενήντα χιλιόμετρα (50) την ώρα στα τριάντα (30) χιλιόμετρα την ώρα, εκτός αν ορίζεται αλλιώς με ειδική σήμανση, θα επιφέρει σημαντική μείωση των τροχαίων ατυχημάτων στις αστικές περιοχές, εκεί όπου παρατηρείται αυξημένη κυκλοφορία ευπαθών χρηστών της οδού (πεζοί, ποδήλατα, ελαφρά προσωπικά ηλεκτρικά οχήματα (Ε.Π.Η.Ο.), μοτοσικλέτες) και καταγράφονται τα περισσότερα ατυχήματα.
Τέλος, ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τους ευάλωτους χρήστες της οδού (όπως πεζούς και παιδιά), οι οποίοι έχουν αυξημένες ανάγκες ασφάλειας που πρέπει να καλύπτονται από ειδικές ρυθμίσεις. Οι ρυθμίσεις αυτές αφορούν τόσο στη συμπεριφορά των ίδιων όσο και στη συμπεριφορά των υπόλοιπων χρηστών της οδού απέναντί τους. Συνεπώς, μια σειρά παραβάσεων του Κ.Ο.Κ. χαρακτηρίζονται ως αντικοινωνικές και επιφέρουν επιπρόσθετα διοικητικά μέτρα.
Παράλληλα, λαμβάνονται άμεσα μέτρα για την διευκόλυνση της κυκλοφορίας των ατόμων με αναπηρία με την άμεση μετακίνηση οχημάτων που σταθμεύουν παράνομα σε ράμπες, ειδικούς χώρους και θέσεις στάθμευσης οχημάτων ατόμων με αναπηρία, ενώ ποινικοποιείται μια σειρά αδικημάτων υψηλής επικινδυνότητας, όπως:
-η εν κινήσει χρήση κινητού τηλεφώνου με πρόκληση ατυχήματος,
-η μη παραχώρηση προτεραιότητας σε σιδηροδρομικό όχημα,
-η παραβίαση φωτεινής σηματοδότησης ή κινητού φράγματος προ ισόπεδης σιδηροδρομικής διάβασης,
-η στάθμευση σε σιδηροδρομική διάβαση,
-η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και
-η οδήγηση χωρίς δίπλωμα οδήγησης.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει την ποινικοποίηση μιας σειράς αδικημάτων υψηλής επικινδυνότητας, όπως την οδήγηση με τη χρήση κινητού τηλεφώνου, τη μη παραχώρηση προτεραιότητας σε σιδηροδρομικό όχημα, την παραβίαση του κόκκινου ή του κινητού φράγματος πριν από ισόπεδη σιδηροδρομική διάβαση όπως και τη στάθμευση σε αυτή, την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και την οδήγηση χωρίς δίπλωμα οδήγησης.
Παράλληλα, ο οδηγός δικύκλου έχει την ευθύνη να φορούν κράνος οι συνεπιβάτες του, για τους οποίους επίσης προβλέπονται πρόστιμα. Επίσης, προβλέπεται μείωση των ορίων ταχύτητας στον οικιστικό ιστό από τα στα 30 χλμ./ώρα γενικά και
στα 20 χλμ./ώρα έξω από τα σχολεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς.
-Εκτός λεωφορειολωρίδων μένουν τα ταξί.
Το νέο πλαίσιο για την οδήγηση με κινητό
Σύμφωνα με τον νέο ΚΟΚ, σε περίπτωση που κάποιος οδηγός πιαστεί για πρώτη φορά να οδηγεί με το κινητό στο χέρι, το πρόστιμο θα είναι 350 ευρώ και αφαίρεση του διπλώματος για 30 ημέρες,
Τη δεύτερη φορά, δηλαδή σε περίπτωση που κάποιος πιαστεί υπότροπος να οδηγεί έχοντας το κινητό τηλέφωνο στο χέρι, το πρόστιμο θα ανέρχεται πλέον στα 1000 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για 180 ημέρες,
Την τρίτη φορά που θα έχουμε υποτροπή, δηλαδή δεύτερη φορά, το πρόστιμο θα είναι 2.000 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για ένα έτος.
Το νέο πλαίσιο και οι ποινές για τα όρια ταχύτητας
Αλλαγές προβλέπονται και στα όρια ταχύτητας, που μειώνονται για την κυκλοφορία μέσα στην πόλη και αυξάνονται εκτός αστικού ιστού. Ειδικότερα, ο νέος ΚΟΚ προβλέπει για τα όρια ταχύτητας:
-30 χιλιόμετρα την ώρα για δρόμους μικρού πλάτους, χωρίς νησίδα, για παράδειγμα σε γειτονιές
-50 χιλιόμετρα την ώρα για βασικούς αστικούς δρόμους με νησίδα και
-140 χιλιόμετρα την ώρα – όπου αυξάνεται το όριο ταχύτητας – στους αυτοκινητόδρομους, μετά ωστόσο από διαβούλευση και λόγω της μείωσης των θανατηφόρων τροχαίων.