ΑΠΟΨΕΙΣ: Εκατόν σαράντα πέντε χρόνια διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας - Ρουμανίας

Της Λιλής (Ευαγγελίας) Γραμματίκα*

Τη χρονιά που μας πέρασε συμπληρώθηκαν 145 χρόνια από τότε που στις 11 Φεβρουαρίου 1879, το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στο Βουκουρέστι αναβαθμίσθηκε σε Πρεσβεία, με τον πληρεξούσιο υπουργό της Ελληνικής κυβέρνησης, τον Μάρκο Δραγούμη, να παρουσιάζει τα διαπιστευτήριά του στον Πρίγκιπα Κάρολο Α’ στις 20 Ιουλίου/1 Αυγούστου 1880, ενώ αντίστοιχα ο πρεσβευτής της Ρουμανίας, Constantin Esarcu, είχε παρουσιάσει τα διαπιστευτήριά του στον Βασιλέα Γεώργιο Α’ στην Αθήνα το Φεβρουάριο του ίδιου έτους.

Η θεσμοθέτηση των επίσημων διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των σύγχρονων εθνικών κρατών της Ελλάδας και της Ρουμανίας το 1880 συνιστά ένα επιπλέον ιστορικό βήμα στις αναγόμενες σε βάθος αιώνων σχέσεις Ελλήνων και Ρουμάνων. Ανατρέχοντας κατ’ αρχάς στην ύστερη βυζαντινή περίοδο, είναι εύστοχη η αναφορά του μεγάλου Ρουμάνου ιστορικού Nicolae Iorga σε “ Byzance après Byzance”, αναδεικνύοντας το πρόσφορο έδαφος που βρήκε η βυζαντινή κληρονομιά στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης. Κατά την περίοδο δε των Φαναριωτών ηγεμόνων, η ελληνική λόγια, θρησκευτική και πολιτιστική επιρροή ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο, χάριν και στις περίφημες Ηγεμονικές Ακαδημίες του Αγίου Σάββα σε Βουκουρέστι και Ιάσιο, ενώ οι Έλληνες λόγιοι μεταλαμπάδευσαν τις ιδέες του Διαφωτισμού, που συνέβαλαν στην εθνεγερσία και ανεξαρτησία όλων των λαών των Βαλκανίων.

Στο πλαίσιο αυτό, δεν είναι τυχαίο που η Ελληνική Επανάσταση του 1821 εκδηλώνεται στο έδαφος των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών, αλλά και που μεταξύ των ηγετικών μορφών που στήριξαν τη ρουμανική εθνεγερσία και θέσπιση του ανεξάρτητου ρουμανικού κράτους συγκαταλέγονται ο Απόστολος Αρσάκης και οι αδελφοί Ζάππα, οι οποίοι και δώρισαν την περιουσία τους για ευαγείς σκοπούς στην Ελλάδα και στη Ρουμανία, καθιστάμενοι λαμπρά παραδείγματα Μεγάλων Ευεργετών. Η ανάπτυξη το επόμενο διάστημα της ναυσιπλοΐας στο Δούναβη, συνέβαλε στην άνθηση σημαντικών ελληνικών κοινοτήτων σε Κωστάντζα, Τούλτσεα, Βραΐλα, Γαλάτσι, Σουλινά, επιπλέον των ιστορικών κοινοτήτων του Βουκουρεστίου, του Ιασίου, αλλά και του Brasov και άλλων κομβικών εμπορικών σταθμών της ανήκουσας τότε ακόμη στην Αυστρο-ουγγρική Αυτοκρατορία Τρανσυλβανίας. Οι ευεπίφορες αυτές συνθήκες συνέβαλαν στην ίδρυση την εποχή αυτή περισσότερων ελληνικών προξενείων σε ρουμανικά εδάφη μετά το ελληνικό προξενείο του Βουκουρεστίου το 1834 και του Ιασίου το 1835.

Στον 20ο αιώνα ακολούθως, Ελλάδα και Ρουμανία αναπτύσσουν τις διμερείς τους σχέσεις και μετέχουν στις διεθνείς ζυμώσεις και εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή τους. Αξίζει ίσως να υπενθυμισθεί, μεταξύ άλλων, ότι στη διάρκεια του Μεσοπολέμου δύο κορυφαίοι άνδρες της πολιτικής και της διπλωματίας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Νικολάε Τιτουλέσκου αναπτύσσουν εγκάρδια σχέση με σκοπό την προώθηση της διαβαλκανικής συνεργασίας, ως μέρους μιας ευρύτερης πολιτικής συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών εθνών.

Με την επάνοδο της Ρουμανίας μεταξύ των δημοκρατικών χωρών, τέλη του 1989, η σχέση των δύο χωρών μας απέκτησε νέες, ακόμη πιο στέρεες βάσεις. Ελλάδα και Ρουμανία είναι πλέον εταίροι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και Σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, προσδίδοντας νέα δυναμική στην περαιτέρω εξέλιξη της ιστορικής σχέσης των δύο λαών.

H Ελλάδα έχει υποστηρίξει ένθερμα και συστηματικά καθ’ όλη την τελευταία 35ετία την ένταξη της Ρουμανίας στο ευρω-ατλαντικό οικοδόμημα ειρήνης και ευημερίας, με προεξάρχοντα ορόσημα την ένταξη της Ρουμανίας στο ΝΑΤΟ το 2004 και στην Ε.Ε. το 2007. Η ελληνική αυτή αμέριστη στήριξη επανελήφθη και για την πρόσφατη ένταξη της Ρουμανίας στη ζώνη Schengen, που ολοκληρώθηκε από 1/1/2025, ενώ και τώρα η Ελλάδα στηρίζει αναφανδόν και εμπράκτως την ενταξιακή πορεία της Ρουμανίας στον ΟΟΣΑ, που ελπίζουμε να επιτευχθεί εντός του 2026.

Με βάση το πυκνό πλέον πλέγμα δεσμών μεταξύ των δύο χωρών μας, έχει εντατικοποιηθεί και η διμερής και η πολυμερής συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των ανταλλαγών επισκέψεων μεταξύ πολιτικών ηγετών των δύο χωρών που αντανακλούν κάθε φορά το βάθος και το εύρος των σχέσεων και των προοπτικών για περαιτέρω ενίσχυσή τους. Από την εποχή Προεδρίας του I. Iliescu και του E. Constantinescu, αλλά και εν συνεχεία του T. Basescu και του K. Iohannis, οι συναντήσεις με τους Έλληνες ομολόγους τους και οι επισκέψεις που αντηλλάγησαν επί Προέδρων Κ. Καραμανλή, Κ. Στεφανόπουλου, Κ. Παπούλια και πλέον πρόσφατα Αικ. Σακελλαροπούλου, υπήρξαν ορόσημα επιβεβαίωσης των δεσμών μεταξύ των δύο λαών και των δύο χωρών μας.

Μείζων συνδετικός κρίκος είναι και η συμβολή της ελληνικής ομογένειας στη Ρουμανία, αλλά και των Ρουμάνων που έχουν εγκατασταθεί στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες. Η Ένωση Ελλήνων Ρουμανίας υπό τη δραστήρια ιδίως ηγεσία του Βουλευτή του Ρουμανικού Κοινοβουλίου Καθηγητή Dragos Ζησόπουλου συνεισφέρει ουσιαστικά στη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και παράδοσης στη Ρουμανία, συνιστώντας παράλληλα γέφυρα φιλίας και ανταλλαγών με τους Ρουμάνους φίλους στην Ελλάδα, φροντίζοντας να στηρίζει πληθώρα δράσεων που φέρνουν κοντά Έλληνες και Ρουμάνους και στις δύο χώρες.

Παράλληλα, αδιάψευστος μάρτυρας της στρατηγικής σχέσης που αναπτύσσεται μεταξύ των δύο χωρών μας είναι αναμφισβήτητα ο οικονομικός τομέας. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η Ρουμανία κατέλαβε την 2η θέση μεταξύ των κυριότερων χωρών προορισμού των ελληνικών επενδύσεων στο εξωτερικό μετά την Κύπρο. Στο Εθνικό Εμπορικό Μητρώο της Ρουμανίας (ONRC) ήταν το 2024 καταγεγραμμένες 8.830 επιχειρήσεις με ελληνική συμμετοχή στο κεφάλαιό τους, ενώ η Ελλάδα καταλαμβάνει σταθερά θέση μεταξύ των 10 μεγαλύτερων επενδυτών στη Ρουμανία με ύψος Άμεσων Ξένων Επενδύσεων να προσεγγίζει τα 4 δις Ευρώ, ενώ ο διμερής όγκος εμπορίου έχει πλέον ανέλθει σε 3 δις Ευρώ.

Ο τουρισμός επίσης αποτελεί σημαντικό παράγοντα εμπέδωσης της σχέσης των δύο λαών, με πλέον του ενός εκατομμυρίου Ρουμάνους να επισκέπτονται σε ετήσια βάση την Ελλάδα, ενώ και το τουριστικό ρεύμα από την Ελλάδα προς τη Ρουμανία να βαίνει αυξανόμενο.

Δεν θα πρέπει δε να παροράται και η συμβολή της συνδρομής που όλα τα τελευταία χρόνια έχει παράσχει η Ρουμανία για την αντιμετώπιση των καταστροφικών πυρκαγιών στην Ελλάδα, για την οποία διατελούμε ευγνώμονες. Ο επαγγελματισμός και η αποτελεσματικότητα των Ρουμάνων πυροσβεστών τους έχει αναγνωρισθεί και τιμηθεί από την ελληνική πολιτεία.

Εν μέσω εντεινόμενων σύνθετων προκλήσεων για την Ευρώπη και την ευρύτερη περιοχή μας, η επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη στο Βουκουρέστι, στις 22-23 Φεβρουαρίου του 2022, έδωσε νέα ώθηση στις διμερείς σχέσεις, υπογραμμίζοντας την κοινή βούληση των δυο πλευρών για περαιτέρω διεύρυνση και εμβάθυνσή τους με έμφαση στη διασύνδεση και στην ενέργεια. Η ένταξη της Ελλάδας στην «Πρωτοβουλία των Τριών Θαλασσών», που έλαβε χώρα πανηγυρικά στο Βουκουρέστι το 2023, επισφράγισε έτι περαιτέρω αυτή την προοπτική.

Η προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, αλλά και της πολυτροπικής (οδικής, σιδηροδρομικής, ψηφιακής) διασύνδεσης των λιμένων Ελλάδας-Βουλγαρίας-Ρουμανίας έως και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας και την Ουκρανία, αποτελούν κομβικές πρωτοβουλίες ουσιαστικής ενίσχυσης της ανεξαρτησίας και ανθεκτικότητας των χωρών της περιοχής και ολόκληρης της Ευρώπης, διασφαλίζοντας τους κρίσιμους γεωπολιτικούς χώρους της Μαύρης Θάλασσας και της ΝΑ Ευρώπης.

Η Ελλάδα και η Ρουμανία συμπορεύονται και συμμερίζονται κοινές απόψεις για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τις σύγχρονες παγκόσμιες προκλήσεις, τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής εντός της ΕΕ και τη συμβολή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την περιφερειακή ανάπτυξη. Η στήριξη της ενταξιακής πορείας των Δυτικών Βαλκανίων, αλλά και της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, σύμφωνα με τους σχετικούς ευρωπαϊκούς κανόνες και προϋποθέσεις, αποτελεί πρόσθετο πεδίο συνεργασίας για την περιφερειακή σταθερότητα και ευημερία.

Είμαι βέβαιη ότι το μέλλον των Ελληνο-ρουμανικών σχέσεων θα είναι ακόμη πιο καρποφόρο από το πλούσιο παρελθόν τους και εναπόκειται σε όλους εμάς να εργαστούμε εντατικά στην κατεύθυνση αυτή.

-------------------------------------------------------------------------------- 

*Η Λιλή (Ευαγγελία) Γραμματίκα είναι η Πρέσβης της Ελλάδας στη Ρουμανία και το παρόν άρθρο δημοσιεύεται με αφορμή τη συμπλήρωση 145 χρόνων διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Ρουμανίας