«Τι θα γίνει το παιδί μου, όταν δεν θα υπάρχω;» αναρωτιούνται γονείς ΑμεΑ στην Ελλάδα. Tο Hellas Project φιλοδοξεί να μεταφέρει τη γερμανική τεχνογνωσία και να αλλάξει τη φιλοσοφία της φροντίδας.
Όταν η γερμανική τεχνογνωσία συναντά το ελληνικό φιλότιμο
Η συνεργασία του γερμανικού φορέα πρόνοιας LVR (Landschaftsverband Rheinland) με ελληνικούς φορείς φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για τα ΑμεΑ. Μπορεί η Ελλάδα να περάσει από το μοντέλο της οικογενειακής φροντίδας στην οργανωμένη συμπερίληψη και την αυτόνομη διαβίωση;
Γερμανική τεχνογνωσία και ελληνικό φιλότιμο
Πρόγραμμα χορού από τον σύλλογο «Αλλάζω»
Η συνεργασία που επισημοποιήθηκε με Μνημόνιο Συνεργασίας τον Σεπτέμβριο του 2025 στην Κολωνία είναι μια ζωντανή μεταφορά κουλτούρας. O LVR στην Κολωνία είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης φoρέων πρόνοιας στην Γερμανία. Το γερμανικό μοντέλο μέσω του θεσμού του "Heilerziehungspfleger" (Θεραπευτικός Φροντιστής) προσφέρει μια ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει παιδαγωγική και νοσηλευτική φροντίδα, εστιάζοντας στην αυτόνομη διαβίωση.
Γερμανοί φροντιστές επισκέφθηκαν δομές για ΑμεΑ στη Θεσσαλονίκη για δύο εβδομάδες μέσω του προγράμματος Erasmus+. «Μας εντυπωσίασε η αφοσίωση του εξειδικευμένου προσωπικού. Ακόμα και με περιορισμένους πόρους, καθιστούν δυνατή την πραγματική συμμετοχή και συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία. Στην Ελλάδα δίνεται μεγάλη έμφαση στη συναισθηματική υποστήριξη και την οικογενειακή εμπλοκή», αναφέρει η Μπερναντέτ Σίνκεν.
Η Χάικε Λίντνερ-Σλόσερ παρατηρεί «πώς η φροντίδα και η παιδαγωγική καθοδήγηση συμβαδίζουν στην Ελλάδα». To ερχόμενο φθινόπωρο μια νέα ομάδα Γερμανών σπουδαστών από τον κλάδο της Θεραπευτικής Παιδαγωγικής θα ταξιδέψει στη Θεσσαλονίκη, ενώ την επόμενη άνοιξη θα επισκεφτούν την πόλη σπουδαστές από το τμήμα της Θεραπευτικής Παιδαγωγικής Φροντίδας του LVR.
«Καταλάβαμε με την εμπειρία μας στη Θεσσαλονίκη ότι η συμπερίληψη δεν είναι μόνο ζήτημα προσβασιμότητας, η οποία στην Ελλάδα συχνά επιδέχεται βελτίωση, αλλά κυρίως ζήτημα κοινωνικής στάσης», λέει από την πλευρά της η Σύλβια Χίντζε.
Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης
Στον Σύλλογο Γονέων Ατόμων με Διαταραχές Όρασης & Πρόσθετες Αναπηρίες «Συζωή» στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης εφαρμόζεται η οικογενειοκεντρική Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση κατ' οίκον για παιδιά έως 6 ετών με διαταραχές όρασης και τύφλωση που μπορεί να έχουν και πρόσθετες αναπηρίες.
«Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες προσαρμόζονται στις αγαπημένες συνήθειες και τα ενδιαφέροντα του παιδιού. Η κατ' οίκον παρέμβαση πραγματοποιείται εβδομαδιαία, από 40 έως 60 λεπτά. Περιλαμβάνει εκπαιδευτικές δραστηριότητες με τη μορφή παιχνιδιού στις οποίες συμμετέχουν οι γονείς. Ακόμα, προσέρχονται και στο Κέντρο Ημέρας "Συζωή" και παρακολουθούν ατομικά και ομαδικά προγράμματα», αναφέρει ο Πρόεδρος Νίκος Καζαντζίδης.
Πώς είναι η ζωή ενός γονέα-φροντιστή παιδιού με πολλαπλές αναπηρίες; «Η προσωπική ζωή και η σταθερή εργασία παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες χωρίς υποστήριξη. To γερμανικό μοντέλο της συστηματικής στήριξης ολόκληρης της οικογένειας με οργανωμένες υπηρεσίες ανακούφισης των γονέων καθώς και ένα πιο ανεπτυγμένο πλαίσιο ανεξάρτητης διαβίωσης και υποστηριζόμενης εργασίας είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί στην Ελλάδα. Οι ευέλικτες μορφές εργασίας για γονείς-φροντιστές ΑμεΑ θα βοηθούσαν στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους, στη χρήση προσωπικού χρόνου και στην ευημερία τους».
Ενίσχυση της ανεξαρτησίας
Θεραπευτική κολύμβηση για άτομα με σύνδρομο Down
«Η ενηλικίωση είναι ένα πολύ σημαντικό σημείο στη διαδρομή. Εκεί αλλάζουν οι ανάγκες και η καθημερινότητα, και η έμφαση μετατοπίζεται περισσότερο στην αυτονομία, την κοινωνική συμμετοχή και την επαγγελματική απασχόληση», τονίζει η Σοφία Βουκάντση , απο τον σύλλογο Συνδρόμου Down Ελλάδος. Η τρίτη ηλικία των ατόμων με σύνδρομο Down είναι ένα πεδίο που αναπτύσσεται σταδιακά, καθώς το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
«Προτεραιότητα πρέπει να είναι η ενίσχυση της πρόσβασης στην εργασία. Η απασχόληση αποτελεί βασικό στοιχείο για την αυτονομία και τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία. Το πιο ενοχλητικό στερεότυπο είναι ότι τα άτομα με σύνδρομο Down είναι “πάντα χαρούμενα” ή “αιώνια παιδιά. Είναι άνθρωποι με προσωπικότητα, συναισθήματα, δυνατότητες και δικαιώματα, όπως όλοι μας», λέει.
Στα μεγάλα αστικά κέντρα υπάρχουν περισσότερες επιλογές σε δομές, ενώ στην περιφέρεια οι δυνατότητες είναι περιορισμένες. «Οι Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης δεν επαρκούν. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αυξηθούν αριθμητικά, αλλά να προάγουν την ανεξαρτησία και την ποιότητα ζωής. Να είναι πραγματικά σπίτια, και όχι απλώς χώροι φροντίδας», τονίζει.
Η ίδια, στη συνεργασία με την LVR, διαπίστωσε κοινές αρχές, αλλά διαφορετικούς τρόπους εφαρμογής με συνέπεια και σαφή δομή στην καθημερινότητα, που μέσα από μικρά, πρακτικά βήματα ενισχύουν την ανεξαρτησία των ΑμεΑ.
«Δεν θέλουμε οίκτο, αλλά συμπερίληψη»
Σοφία Ασβεστά, Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Ατόμων με Αναπηρία «Αλλάζω»
«Η κοινωνία έχει αναπτύξει κάποια ανακλαστικά, αλλά έχουμε περάσει στην "ανοχή", όχι στην "αποδοχή". Οι άνθρωποι στέκονται περισσότερο ως παρατηρητές. Αν μιλήσουμε για τον αυτισμό, που έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως κραυγές ή επαναλαμβανόμενες κινήσεις, βλέπουμε αμηχανία, απόσταση και οίκτο.
Δεν θέλουμε οίκτο, θέλουμε συμπερίληψη», επισημαίνει στην Deutsche Welle η Σοφία Aσβεστά, εντεταλμένη Δημοτική Σύμβουλος για θέματα αναπηρίας στον Δήμο Νεάπολης-Συκεών και Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Ατόμων με Αναπηρία «Αλλάζω». Στον σύλλογο γίνεται ιπποθεραπεία, γιόγκα, μουσικοθεραπεία. Υπάρχουν ομάδες χορού, μπάσκετ και ζωγραφικής και συμμετέχουν κι οι γονείς των παιδιών με αναπηρία. Λειτουργεί πλυντήριο όπου πλένουν πετσέτες από κομμωτήρια και εστιατόρια, ανακύκλωση χαρτιού και δημιουργία ευχετήριων καρτών.
Για την ίδια, στην Ελλάδα «η αναπηρία δεν πουλάει. Πουλάει μόνο η δημιουργία δομών που εξυπηρετούν την ανάγκη των γονιών να νιώθουν καλυμμένοι, αλλά ουσιαστικά το κράτος δαπανά χιλιάδες ευρώ χωρίς να προωθεί την κανονικότητα».
Πρόγραμμα ζωγραφικής του Συλλόγου Φίλων Ατόμων με Αναπηρία «Αλλάζω»
Στοίχημα είναι η σύνδεση των ΑμεΑ με την καθημερινότητα. «Όχι να μαζεύονται τα ανάπηρα άτομα μαζί σε έναν κλειστό χώρο. Να πηγαίνουν να πιουν έναν καφέ μαζι με τους άλλους ανθρώπους. Αυτό είναι το όραμά μας. Στη Γερμανία υπάρχει μια κουλτούρα χρόνων. Οι υποδομές επιτρέπουν στα παιδιά να έχουν ρόλους. Στην Ελλάδα, η οικογένεια τείνει να είναι υπερπροστατευτική. Λόγω ανασφάλειας και κοινωνικής δυσκολίας, πολλοί γονείς περιορίζουν τα παιδιά τους, εμποδίζοντας την εξέλιξη των δεξιοτήτων τους», τονίζει.
Το Όραμα του 2030
Έργα παιδιών του συλλόγου «Αλλάζω»
«Οι διακρατικές ανταλλαγές με γερμανικούς φορείς λειτουργούν ως ισχυροί μοχλοί πίεσης και έμπνευσης, διευκολύνοντας τη μετάβαση της Ελλάδας από ένα παρωχημένο ιατρικό-φιλανθρωπικό μοντέλο σε ένα μοντέλο δικαιωμάτων και συμπερίληψης», επισημαίνει στην Deutsche Welle η Κατερίνα Σκουμπάκη, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Ειδικών Παιδαγωγών.
Στόχος η ίδρυση ενός Ευρωπαϊκού Ερευνητικού Δικτύου που θα τροφοδοτεί την ΕΕ με επιστημονικά δεδομένα και καινοτόμες πρακτικές για την ανεξάρτητη διαβίωση. «Θα προσπαθήσουμε να παντρέψουμε τη γερμανική ολιστική φροντίδα με την ελληνική παιδαγωγική θεωρία», δημιουργώντας ενιαία ευρωπαϊκά πρωτόκολλα παρέμβασης. Η ίδια υπογραμμίζει πως επιδιώκεται η «ριζική εξάλειψη κάθε μορφής ιδρυματισμού» και η εδραίωση ενός μοντέλου τοπικής κοινότητας όπου η προσβασιμότητα θα αποτελεί «αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα».
Όταν η γερμανική τεχνογνωσία συναντά το ελληνικό φιλότιμο
Η συνεργασία του γερμανικού φορέα πρόνοιας LVR (Landschaftsverband Rheinland) με ελληνικούς φορείς φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για τα ΑμεΑ. Μπορεί η Ελλάδα να περάσει από το μοντέλο της οικογενειακής φροντίδας στην οργανωμένη συμπερίληψη και την αυτόνομη διαβίωση;
Γερμανική τεχνογνωσία και ελληνικό φιλότιμο
Πρόγραμμα χορού από τον σύλλογο «Αλλάζω»Η συνεργασία που επισημοποιήθηκε με Μνημόνιο Συνεργασίας τον Σεπτέμβριο του 2025 στην Κολωνία είναι μια ζωντανή μεταφορά κουλτούρας. O LVR στην Κολωνία είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης φoρέων πρόνοιας στην Γερμανία. Το γερμανικό μοντέλο μέσω του θεσμού του "Heilerziehungspfleger" (Θεραπευτικός Φροντιστής) προσφέρει μια ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει παιδαγωγική και νοσηλευτική φροντίδα, εστιάζοντας στην αυτόνομη διαβίωση.
Γερμανοί φροντιστές επισκέφθηκαν δομές για ΑμεΑ στη Θεσσαλονίκη για δύο εβδομάδες μέσω του προγράμματος Erasmus+. «Μας εντυπωσίασε η αφοσίωση του εξειδικευμένου προσωπικού. Ακόμα και με περιορισμένους πόρους, καθιστούν δυνατή την πραγματική συμμετοχή και συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία. Στην Ελλάδα δίνεται μεγάλη έμφαση στη συναισθηματική υποστήριξη και την οικογενειακή εμπλοκή», αναφέρει η Μπερναντέτ Σίνκεν.
Η Χάικε Λίντνερ-Σλόσερ παρατηρεί «πώς η φροντίδα και η παιδαγωγική καθοδήγηση συμβαδίζουν στην Ελλάδα». To ερχόμενο φθινόπωρο μια νέα ομάδα Γερμανών σπουδαστών από τον κλάδο της Θεραπευτικής Παιδαγωγικής θα ταξιδέψει στη Θεσσαλονίκη, ενώ την επόμενη άνοιξη θα επισκεφτούν την πόλη σπουδαστές από το τμήμα της Θεραπευτικής Παιδαγωγικής Φροντίδας του LVR.
«Καταλάβαμε με την εμπειρία μας στη Θεσσαλονίκη ότι η συμπερίληψη δεν είναι μόνο ζήτημα προσβασιμότητας, η οποία στην Ελλάδα συχνά επιδέχεται βελτίωση, αλλά κυρίως ζήτημα κοινωνικής στάσης», λέει από την πλευρά της η Σύλβια Χίντζε.
Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης
Ο Νίκος Καζαντζίδης, πρόεδρος του συλλόγου «Συζωή»
Στον Σύλλογο Γονέων Ατόμων με Διαταραχές Όρασης & Πρόσθετες Αναπηρίες «Συζωή» στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης εφαρμόζεται η οικογενειοκεντρική Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση κατ' οίκον για παιδιά έως 6 ετών με διαταραχές όρασης και τύφλωση που μπορεί να έχουν και πρόσθετες αναπηρίες.
«Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες προσαρμόζονται στις αγαπημένες συνήθειες και τα ενδιαφέροντα του παιδιού. Η κατ' οίκον παρέμβαση πραγματοποιείται εβδομαδιαία, από 40 έως 60 λεπτά. Περιλαμβάνει εκπαιδευτικές δραστηριότητες με τη μορφή παιχνιδιού στις οποίες συμμετέχουν οι γονείς. Ακόμα, προσέρχονται και στο Κέντρο Ημέρας "Συζωή" και παρακολουθούν ατομικά και ομαδικά προγράμματα», αναφέρει ο Πρόεδρος Νίκος Καζαντζίδης.
Πώς είναι η ζωή ενός γονέα-φροντιστή παιδιού με πολλαπλές αναπηρίες; «Η προσωπική ζωή και η σταθερή εργασία παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες χωρίς υποστήριξη. To γερμανικό μοντέλο της συστηματικής στήριξης ολόκληρης της οικογένειας με οργανωμένες υπηρεσίες ανακούφισης των γονέων καθώς και ένα πιο ανεπτυγμένο πλαίσιο ανεξάρτητης διαβίωσης και υποστηριζόμενης εργασίας είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί στην Ελλάδα. Οι ευέλικτες μορφές εργασίας για γονείς-φροντιστές ΑμεΑ θα βοηθούσαν στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους, στη χρήση προσωπικού χρόνου και στην ευημερία τους».
Ενίσχυση της ανεξαρτησίας
Θεραπευτική κολύμβηση για άτομα με σύνδρομο Down«Η ενηλικίωση είναι ένα πολύ σημαντικό σημείο στη διαδρομή. Εκεί αλλάζουν οι ανάγκες και η καθημερινότητα, και η έμφαση μετατοπίζεται περισσότερο στην αυτονομία, την κοινωνική συμμετοχή και την επαγγελματική απασχόληση», τονίζει η Σοφία Βουκάντση , απο τον σύλλογο Συνδρόμου Down Ελλάδος. Η τρίτη ηλικία των ατόμων με σύνδρομο Down είναι ένα πεδίο που αναπτύσσεται σταδιακά, καθώς το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
«Προτεραιότητα πρέπει να είναι η ενίσχυση της πρόσβασης στην εργασία. Η απασχόληση αποτελεί βασικό στοιχείο για την αυτονομία και τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία. Το πιο ενοχλητικό στερεότυπο είναι ότι τα άτομα με σύνδρομο Down είναι “πάντα χαρούμενα” ή “αιώνια παιδιά. Είναι άνθρωποι με προσωπικότητα, συναισθήματα, δυνατότητες και δικαιώματα, όπως όλοι μας», λέει.
Από τη συνάντηση συλλόγων στο Ινστιτούτο Γκαίτε
Στα μεγάλα αστικά κέντρα υπάρχουν περισσότερες επιλογές σε δομές, ενώ στην περιφέρεια οι δυνατότητες είναι περιορισμένες. «Οι Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης δεν επαρκούν. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αυξηθούν αριθμητικά, αλλά να προάγουν την ανεξαρτησία και την ποιότητα ζωής. Να είναι πραγματικά σπίτια, και όχι απλώς χώροι φροντίδας», τονίζει.
Η ίδια, στη συνεργασία με την LVR, διαπίστωσε κοινές αρχές, αλλά διαφορετικούς τρόπους εφαρμογής με συνέπεια και σαφή δομή στην καθημερινότητα, που μέσα από μικρά, πρακτικά βήματα ενισχύουν την ανεξαρτησία των ΑμεΑ.
«Δεν θέλουμε οίκτο, αλλά συμπερίληψη»
Σοφία Ασβεστά, Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Ατόμων με Αναπηρία «Αλλάζω»«Η κοινωνία έχει αναπτύξει κάποια ανακλαστικά, αλλά έχουμε περάσει στην "ανοχή", όχι στην "αποδοχή". Οι άνθρωποι στέκονται περισσότερο ως παρατηρητές. Αν μιλήσουμε για τον αυτισμό, που έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως κραυγές ή επαναλαμβανόμενες κινήσεις, βλέπουμε αμηχανία, απόσταση και οίκτο.
Δεν θέλουμε οίκτο, θέλουμε συμπερίληψη», επισημαίνει στην Deutsche Welle η Σοφία Aσβεστά, εντεταλμένη Δημοτική Σύμβουλος για θέματα αναπηρίας στον Δήμο Νεάπολης-Συκεών και Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Ατόμων με Αναπηρία «Αλλάζω». Στον σύλλογο γίνεται ιπποθεραπεία, γιόγκα, μουσικοθεραπεία. Υπάρχουν ομάδες χορού, μπάσκετ και ζωγραφικής και συμμετέχουν κι οι γονείς των παιδιών με αναπηρία. Λειτουργεί πλυντήριο όπου πλένουν πετσέτες από κομμωτήρια και εστιατόρια, ανακύκλωση χαρτιού και δημιουργία ευχετήριων καρτών.
Για την ίδια, στην Ελλάδα «η αναπηρία δεν πουλάει. Πουλάει μόνο η δημιουργία δομών που εξυπηρετούν την ανάγκη των γονιών να νιώθουν καλυμμένοι, αλλά ουσιαστικά το κράτος δαπανά χιλιάδες ευρώ χωρίς να προωθεί την κανονικότητα».
Πρόγραμμα ζωγραφικής του Συλλόγου Φίλων Ατόμων με Αναπηρία «Αλλάζω»Στοίχημα είναι η σύνδεση των ΑμεΑ με την καθημερινότητα. «Όχι να μαζεύονται τα ανάπηρα άτομα μαζί σε έναν κλειστό χώρο. Να πηγαίνουν να πιουν έναν καφέ μαζι με τους άλλους ανθρώπους. Αυτό είναι το όραμά μας. Στη Γερμανία υπάρχει μια κουλτούρα χρόνων. Οι υποδομές επιτρέπουν στα παιδιά να έχουν ρόλους. Στην Ελλάδα, η οικογένεια τείνει να είναι υπερπροστατευτική. Λόγω ανασφάλειας και κοινωνικής δυσκολίας, πολλοί γονείς περιορίζουν τα παιδιά τους, εμποδίζοντας την εξέλιξη των δεξιοτήτων τους», τονίζει.
Το Όραμα του 2030
Έργα παιδιών του συλλόγου «Αλλάζω»«Οι διακρατικές ανταλλαγές με γερμανικούς φορείς λειτουργούν ως ισχυροί μοχλοί πίεσης και έμπνευσης, διευκολύνοντας τη μετάβαση της Ελλάδας από ένα παρωχημένο ιατρικό-φιλανθρωπικό μοντέλο σε ένα μοντέλο δικαιωμάτων και συμπερίληψης», επισημαίνει στην Deutsche Welle η Κατερίνα Σκουμπάκη, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Ειδικών Παιδαγωγών.
Η Κατερίνα Σκουμπάκη, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Ειδικών Παιδαγωγών
Στόχος η ίδρυση ενός Ευρωπαϊκού Ερευνητικού Δικτύου που θα τροφοδοτεί την ΕΕ με επιστημονικά δεδομένα και καινοτόμες πρακτικές για την ανεξάρτητη διαβίωση. «Θα προσπαθήσουμε να παντρέψουμε τη γερμανική ολιστική φροντίδα με την ελληνική παιδαγωγική θεωρία», δημιουργώντας ενιαία ευρωπαϊκά πρωτόκολλα παρέμβασης. Η ίδια υπογραμμίζει πως επιδιώκεται η «ριζική εξάλειψη κάθε μορφής ιδρυματισμού» και η εδραίωση ενός μοντέλου τοπικής κοινότητας όπου η προσβασιμότητα θα αποτελεί «αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα».
Tags
ΕΥΡΩΠΗ