Η ταινία «Προστασία του Κράτους» (Staatsschutz) που προβάλλεται αυτές τις ημέρες στη Γερμανία βάζει το δάχτυλο στην πληγή του νεοναζισμού και εξηγεί πολλά περισσότερα, από όσα συνήθως ομολογούν οι πολιτικοί.
H Σέγιο Κιμ αναλαμβάνει να βρει μόνη της τους δράστες
Μια πρόσφατη μελέτη του υπουργείου Εσωτερικών της Γερμανίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ρατσιστικές νοοτροπίες έχουν διαβρώσει μια σειρά από θεσμούς της χώρας, από τα σχολεία, τα κέντρα εύρεσης εργασίας, τον τομέα της Υγείας, την αστυνομία, αλλά και τη Δικαιοσύνη. Το πρόβλημα αποκτά δομικά χαρακτηριστικά, όπως επισημαίνεται.
Πολλές φορές μια απλή αναφορά κάποιου προβλήματος σε δημόσια υπηρεσία αντιμετωπίζεται με διαφορετικό τρόπο αν προέρχεται από έναν «μη Γερμανό». Οι διακρίσεις στον τομέα της Δικαιοσύνης, όμως, είναι ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα που συχνά υποτιμάται ή αποσιωπάται, αν και επηρεάζει ακριβώς τον πυρήνα του κράτους δικαίου και συχνά αγνοεί τις προβλέψεις του Συντάγματος.
Όλα αυτά ακούγονται βεβαίως πολύ θεωρητικά. Μπορούν να αποτυπωθούν στη μεγάλη οθόνη ενός κινηματογράφου; Η ταινία «Προστασία του Κράτους» (Staatsschutz) του μόλις 32χρονου σκηνοθέτη Φαράζ Σαριάτ από την Κολωνία και με καταγωγή από το Ιράν, θίγει ακριβώς αυτό το ζήτημα, αποδεικνύοντας ότι ίσως να μην μπορεί να τα εξηγήσει όλα, αλλά μπορεί να εξηγήσει πολλά.
Όταν λείπουν οι αποδείξεις
Τόπος η πόλη Νόιβερντα στο ανατολικογερμανικό Βρανδεμβούργο. Πρωταγωνίστρια μια νεαρή εισαγγελέας σε μια υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος (Verfassungsschutz) με καταγωγή από την Κορέα, η Σέγιο Κιμ, (η ηθοποιός Τσεν Έμιλι Γιαν). Έχει μάθει να ζει με τις προσβολές και την καχυποψία, αλλά το όριο ξεπερνιέται όταν πέφτει η ίδια θύμα μιας δολοφονικής ρατσιστικής επίθεσης με μολότοφ, από την οποία γλιτώνει ευτυχώς μόνο με μερικά ελαφρά εγκαύματα και ένα κατεστραμμένο δερμάτινο μπουφάν.
Πριν συμβεί αυτό, το φιλμ μας δείχνει, στην πρώτη κιόλας σκηνή του, την ίδια την Σέγιο να εισηγείται από την εισαγγελική έδρα την απαλλαγή από τις κατηγορίες ενός νεαρού νεοναζί, που είχε πυροβολήσει με αεροβόλο έναν μαύρο μετανάστη λόγω «έλλειψης επαρκών αποδεικτικών στοιχείων».
Όταν η Σέγιο θα βρεθεί στη θέση του θύματος θα έρθει αντιμέτωπη με την απροθυμία του προϊσταμένου της, αλλά και της αστυνομίας να ερευνήσουν στα σοβαρά την υπόθεση και να αναζητήσουν τους δράστες, κάτι που τελικά αποφασίζει να κάνει μόνη της, ρισκάροντας πειθαρχικές διώξεις. Αστυνομικοί θα την συλλάβουν για να την τρομοκρατήσουν και ο ανώτατος εισαγγελέας θα τη «συμβουλεύσει» να εγκαταλείψει τη χώρα. Το σοκ και η απογοήτευση εναλλάσσονται με το πείσμα και το θάρρος, που δεν θα την εγκαταλείψει στο τέλος.
Ένας σκοτεινός κύκλος διαπλοκής
Βραβείο κοινού στην Μπερλινάλε
Η ταινία τιμήθηκε με το βραβείο κοινού στην Μπερλινάλε στην κατηγορία «Πανόραμα» και προβάλλεται από τα τέλη Αυγούστου στη Γερμανία, ενώ έχει παιχθεί και σε άλλες χώρες με τον αγγλικό τίτλο «Prosecution». Για την Ελλάδα ακόμα δεν έχει βρεθεί διανομέας. Η ελπίδα είναι να συμβεί κάτι τέτοιο σε μια περίοδο που ανάλογες ρατσιστικές, φονικού τύπου επιθέσεις απασχολούν όλο και συχνότερα και τα ελληνικά ΜΜΕ.
Ο δομικός ρατσισμός που διεισδύει και διαβρώνει τους θεσμούς, η υποτίμηση του κινδύνου της νεοναζιστικής ιδεολογίας είναι ζητήματα που απασχολούν όλη την Ευρώπη στις μέρες μας. Οι δράστες αμφισβητούν το υπάρχον κράτος δικαίου, αλλά το πιο τρομακτικό είναι ότι με την αλαζονεία τους επιδιώκουν να κάνουν όλους τους υπόλοιπους, και κυρίως τους πιο αδύναμους, να χάσουν την εμπιστοσύνη τους στη δέσμευση αυτού του κράτους ότι αποτελεί ασπίδα προστασίας για τα δικαιώματά τους, την αξιοπρέπειά τους, την ίδια τους τη ζωή.
H Σέγιο Κιμ αναλαμβάνει να βρει μόνη της τους δράστες
Μια πρόσφατη μελέτη του υπουργείου Εσωτερικών της Γερμανίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ρατσιστικές νοοτροπίες έχουν διαβρώσει μια σειρά από θεσμούς της χώρας, από τα σχολεία, τα κέντρα εύρεσης εργασίας, τον τομέα της Υγείας, την αστυνομία, αλλά και τη Δικαιοσύνη. Το πρόβλημα αποκτά δομικά χαρακτηριστικά, όπως επισημαίνεται.
Πολλές φορές μια απλή αναφορά κάποιου προβλήματος σε δημόσια υπηρεσία αντιμετωπίζεται με διαφορετικό τρόπο αν προέρχεται από έναν «μη Γερμανό». Οι διακρίσεις στον τομέα της Δικαιοσύνης, όμως, είναι ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα που συχνά υποτιμάται ή αποσιωπάται, αν και επηρεάζει ακριβώς τον πυρήνα του κράτους δικαίου και συχνά αγνοεί τις προβλέψεις του Συντάγματος.
Όλα αυτά ακούγονται βεβαίως πολύ θεωρητικά. Μπορούν να αποτυπωθούν στη μεγάλη οθόνη ενός κινηματογράφου; Η ταινία «Προστασία του Κράτους» (Staatsschutz) του μόλις 32χρονου σκηνοθέτη Φαράζ Σαριάτ από την Κολωνία και με καταγωγή από το Ιράν, θίγει ακριβώς αυτό το ζήτημα, αποδεικνύοντας ότι ίσως να μην μπορεί να τα εξηγήσει όλα, αλλά μπορεί να εξηγήσει πολλά.
Όταν λείπουν οι αποδείξεις
Τόπος η πόλη Νόιβερντα στο ανατολικογερμανικό Βρανδεμβούργο. Πρωταγωνίστρια μια νεαρή εισαγγελέας σε μια υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος (Verfassungsschutz) με καταγωγή από την Κορέα, η Σέγιο Κιμ, (η ηθοποιός Τσεν Έμιλι Γιαν). Έχει μάθει να ζει με τις προσβολές και την καχυποψία, αλλά το όριο ξεπερνιέται όταν πέφτει η ίδια θύμα μιας δολοφονικής ρατσιστικής επίθεσης με μολότοφ, από την οποία γλιτώνει ευτυχώς μόνο με μερικά ελαφρά εγκαύματα και ένα κατεστραμμένο δερμάτινο μπουφάν.
Πριν συμβεί αυτό, το φιλμ μας δείχνει, στην πρώτη κιόλας σκηνή του, την ίδια την Σέγιο να εισηγείται από την εισαγγελική έδρα την απαλλαγή από τις κατηγορίες ενός νεαρού νεοναζί, που είχε πυροβολήσει με αεροβόλο έναν μαύρο μετανάστη λόγω «έλλειψης επαρκών αποδεικτικών στοιχείων».
Όταν η Σέγιο θα βρεθεί στη θέση του θύματος θα έρθει αντιμέτωπη με την απροθυμία του προϊσταμένου της, αλλά και της αστυνομίας να ερευνήσουν στα σοβαρά την υπόθεση και να αναζητήσουν τους δράστες, κάτι που τελικά αποφασίζει να κάνει μόνη της, ρισκάροντας πειθαρχικές διώξεις. Αστυνομικοί θα την συλλάβουν για να την τρομοκρατήσουν και ο ανώτατος εισαγγελέας θα τη «συμβουλεύσει» να εγκαταλείψει τη χώρα. Το σοκ και η απογοήτευση εναλλάσσονται με το πείσμα και το θάρρος, που δεν θα την εγκαταλείψει στο τέλος.
Ένας σκοτεινός κύκλος διαπλοκής
Το σοκ και η απογοήτευση εναλλάσσονται με το πείσμα και το θάρρος
Όσοι αναρωτιούνται για την άνοδο της Ακροδεξιάς στην πρώην Ανατολική Γερμανία θα καταλάβουν αρκετά για το υπόβαθρο αυτού του φαινομένου, και ας έχουμε εδώ να κάνουμε με μυθοπλασία. Νεοναζί που δρουν ανενόχλητοι, επιχειρηματίες που τους προσφέρουν οικονομική στήριξη και κάλυψη, εκπρόσωποι της αστυνομίας και της δικαιοσύνης οι οποίοι βγάζουν σέλφι με τέτοιους επιχειρηματίες, επώνυμοι μιας επαρχιακής κοινωνίας που δεν δείχνουν να έχουν κανένα πρόβλημα να δηλώνουν δημόσια την αντιπάθειά τους για τους «ξένους», επειδή έχουν καπαρώσει μια θέση διαρκείας στο απυρόβλητο.
Ευτυχώς, τουλάχιστον στην ταινία, υπάρχει ένας δικαστής που δεν ανήκει σε αυτό το σύστημα διαπλοκής και προσπαθεί να τηρήσει το γράμμα του νόμου. Η δική του στάση μαζί με την επιμονή της Σέγιο είναι τελικά οι αναγκαίες αχτίδες φωτός σε μια σκοτεινή σκηνοθεσία, με έμφαση σε ένα ηχητικό υπόβαθρο που μοιάζει τρομακτικό, σαν να θέλει να ξυπνήσει τους απαθείς θεατές.
Όσοι αναρωτιούνται για την άνοδο της Ακροδεξιάς στην πρώην Ανατολική Γερμανία θα καταλάβουν αρκετά για το υπόβαθρο αυτού του φαινομένου, και ας έχουμε εδώ να κάνουμε με μυθοπλασία. Νεοναζί που δρουν ανενόχλητοι, επιχειρηματίες που τους προσφέρουν οικονομική στήριξη και κάλυψη, εκπρόσωποι της αστυνομίας και της δικαιοσύνης οι οποίοι βγάζουν σέλφι με τέτοιους επιχειρηματίες, επώνυμοι μιας επαρχιακής κοινωνίας που δεν δείχνουν να έχουν κανένα πρόβλημα να δηλώνουν δημόσια την αντιπάθειά τους για τους «ξένους», επειδή έχουν καπαρώσει μια θέση διαρκείας στο απυρόβλητο.
Ευτυχώς, τουλάχιστον στην ταινία, υπάρχει ένας δικαστής που δεν ανήκει σε αυτό το σύστημα διαπλοκής και προσπαθεί να τηρήσει το γράμμα του νόμου. Η δική του στάση μαζί με την επιμονή της Σέγιο είναι τελικά οι αναγκαίες αχτίδες φωτός σε μια σκοτεινή σκηνοθεσία, με έμφαση σε ένα ηχητικό υπόβαθρο που μοιάζει τρομακτικό, σαν να θέλει να ξυπνήσει τους απαθείς θεατές.
Βραβείο κοινού στην Μπερλινάλε
Οι προσβολές και απειλές δεν θα σταματήσουν ποτέ
Η ταινία τιμήθηκε με το βραβείο κοινού στην Μπερλινάλε στην κατηγορία «Πανόραμα» και προβάλλεται από τα τέλη Αυγούστου στη Γερμανία, ενώ έχει παιχθεί και σε άλλες χώρες με τον αγγλικό τίτλο «Prosecution». Για την Ελλάδα ακόμα δεν έχει βρεθεί διανομέας. Η ελπίδα είναι να συμβεί κάτι τέτοιο σε μια περίοδο που ανάλογες ρατσιστικές, φονικού τύπου επιθέσεις απασχολούν όλο και συχνότερα και τα ελληνικά ΜΜΕ.
Ο δομικός ρατσισμός που διεισδύει και διαβρώνει τους θεσμούς, η υποτίμηση του κινδύνου της νεοναζιστικής ιδεολογίας είναι ζητήματα που απασχολούν όλη την Ευρώπη στις μέρες μας. Οι δράστες αμφισβητούν το υπάρχον κράτος δικαίου, αλλά το πιο τρομακτικό είναι ότι με την αλαζονεία τους επιδιώκουν να κάνουν όλους τους υπόλοιπους, και κυρίως τους πιο αδύναμους, να χάσουν την εμπιστοσύνη τους στη δέσμευση αυτού του κράτους ότι αποτελεί ασπίδα προστασίας για τα δικαιώματά τους, την αξιοπρέπειά τους, την ίδια τους τη ζωή.
Κώστας Αργυρός -D.W
Tags
ΕΥΡΩΠΗ