«Η Αλβανία δεν είναι για πούλημα!»: χιλιάδες πολίτες διαδήλωσαν χθες στα Τίρανα για τέταρτο συνεχές βράδυ για να ζητήσουν την αναστολή του τουριστικού σχεδίου του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι εκδηλώσεις διαμαρτυρίας γίνονται όλο και πολυπληθέστερες κάθε μέρα.
Οι διαδηλωτές, πολλοί από τους οποίους φορούσαν μπλουζάκια με το κόκκινο της σημαίας της Αλβανίας, καταγγέλλουν το σχέδιο ανέγερσης πολυτελών ξενοδοχείων στην προστατευμένη περιοχή Βιόσα-Νάρτα, στο δέλτα του ποταμού Βιόσα (Αώος), που αποτελεί καταφύγιο άγριας ζωής και όπου φωλιάζει μεγάλος πληθυσμός ροζ φλαμίνγκο.
«Εντι Ράμα παραιτήσου!», έγραφαν τα πανό της χθεσινής διαδήλωσης. Ορισμένα με σκίτσο που δείχνει τον αλβανό πρωθυπουργό να παραδίδει τα κλειδιά στην Ιβάνκα Τραμπ.
Το τουριστικό σχέδιο του ζεύγους αποκαλύφθηκε πριν από δύο χρόνια και περιβάλλεται από σκοτεινές και αδιαφανείς ζώνες.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες και ορισμένες δημοσιεύσεις στο Instagram, πρόκειται για ένα σύμπλεγμα από ξενοδοχεία και βίλες στις ακτές της Βιόσα/Νάρτα, σε απόσταση 150 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά των Τιράνων, καθώς και ένα πολυτελές τουριστικό θέρετρο στο ακατοίκητο νησί Σαζάν, που παλιότερα αποτελούσε στρατιωτική βάση.
Στο τέλος του 2024, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών, η αλβανική κυβέρνηση έδωσε στην Atlantic Incubation Partners LLC, που συνδέεται με το επενδυτικό ταμείο Affinity του Τζάρεντ Κούσνερ, το καθεστώς του στρατηγικού επενδυτή.
Αυτό επιτρέπει σε μία εταιρεία να επωφεληθεί από ταχείες διοικητικές διαδικασίες και την υποστήριξη σειράς υπουργείων.
Η επένδυση στο νησί Σαζάν θα είναι ύψους 1,4 δισεκατομμυρίου ευρώ. Ο Εντι Ράμα μίλησε πρόσφατα για σχέδιο «4 δισεκατομμυρίων ευρώ».
Ανησυχίες για οικολογική καταστροφή, ιδιοκτησιακά δικαιώματα, αδιαφανείς πόροι
Ωστόσο, η ταυτότητα των επενδυτών και ο ρόλος του αλβανικού κράτους στα χρηματοοικονομικά σχήματα παραμένουν αδιαφανείς.
Οι επικρίσεις και οι καταγγελίες για το σχέδιο αυξάνονται. Προέρχονται κυρίως από περιβαλλοντικές οργανώσεις. Αλλωστε πολλές είναι οι πτυχές του σχεδίου αξιοποίησης και ανάπτυξης του Τζάρεντ Κούσνερ που παρουσιάζουν προβλήματα: από οικολογικά ζητήματα έως υποψίες περί διαφθοράς.
Μη κυβερνητικές οργανώσεις καταγγέλλουν εδώ και μήνες τις επιπτώσεις του σχεδίου. Τον Ιανουάριο, περισσότερες από 40 μκο απηύθυναν επιστολή προς την αλβανική κυβέρνηση ζητώντας την άμεση αναστολή του.
Στις οικολογικές ανησυχίες προστέθηκαν οι αμφιβολίες για την προέλευση των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά της γης και για την νομιμότητα των διαδικασιών.
Οπως και πολλά άλλα εδάφη στην Αλβανία, η ζώνη αποτελεί αντικείμενο διαφορών που συνδέονται με τα δικαιώματα ιδιοκτησίας. Το 1945, με την έλευση του Εμβέρ Χότζα στην εξουσία, η ιδιωτική ιδιοκτησία καταργήθηκε στην Αλβανία. Στην δεκαετία του 1990, με την πτώση του καθεστώτος, μεταξύ οικονομικής κρίσης και ένοπλων συγκρούσεων, πολλές εκτάσεις καταπατήθηκαν χωρίς νομική βάση και έκτοτε το θέμα των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο.
Χιλιάδες οικογένειες συνεχίζουν να ελπίζουν ότι θα ανακτήσουν τις περιουσίες των προγόνων τους και ανάμεσά τους ορισμένες υποστηρίζουν ότι είναι κάτοχοι μέρους των εδαφών που έχουν παραχωρηθεί για το σχέδιο του ζεύγους Κούσνερ.
«Το θέμα είναι να προστατέψουμε την Αλβανία για τα παιδιά μας»
Οι αντιδράσεις πυροδοτήθηκαν από την έναρξη πρόσφατα των προπαρασκευαστικών εργασιών στην περιοχή, την εμφάνιση εκσκαφέων και την ανέγερση συρματοπλεγμάτων που έκλεισαν την πρόσβαση προς την παραλία.
Οι διαδηλωτές ζητούν την αναίρεση του νόμου περί στρατηγικών επενδυτών, καθώς και την ανάκληση των νομοθετικών αλλαγών στο καθεστώς προστασίας της περιοχής.
Μεταξύ των διαδηλωτών, η Λουτσιάνα Κοκάι, υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εξήγησε ότι και η ίδια είναι ιδιοκτήτρια γης στην βόρεια Αλβανία όπου ένας «μεγάλος επενδυτής» επιδιώκει να καταχρασθεί εδάφη με πλαστούς τίτλους ιδιοκτησίας.
«Αλλά αυτό ξεπερνά το δικό μου συμφέρον: το θέμα είναι να προστατέψουμε την Αλβανία για τα παιδιά μας».
«Δεν είμαστε αντίθετοι με την ανάπτυξη της Αλβανίας», δήλωσε άλλη διαδηλώτρια, η Ετλέβα Μέρκο, αναφερόμενη στις κατηγορίες που εκτοξεύει τις τελευταίες μέρες ο Εντι Ράμα. «Είμαστε υπέρ της ανάπτυξης, είμαστε υπέρ της διαφάνειας, είμαστε κατά της οικοδόμησης στις προστατευμένες περιοχές».
Σπρωγμένη από τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, η ειδική εισαγγελία κατά της διαφθοράς (SPAK) ξεκίνησε έρευνα σχετικά με την αλλαγή του καθεστώτος της προστατευόμενης ζώνης της περιοχής Βιόσα/Νάρτα και με την τροποποίηση του νομικού πλαισίου ώστε να επιτραπεί η υπογραφή συμβολαίων χωρίς δημόσιο διαγωνισμό, καθώς και σχετικά με την προέλευση των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά των τίτλων ιδιοκτησίας των εκτάσεων τις οποίες αφορά το σχέδιο.
Το SPAK επιβεβαίωσε ότι διεξάγεται έρευνα, αλλά αρνήθηκε να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό της.