Όλο και περισσότεροι Παλαιστίνιοι φοιτητές φεύγουν σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Η εκπαίδευση δεν έχει επιστρέψει στην κανονικότητα. Αρκετοί παραμένουν στη Γάζα με αβεβαιότητα.
O Άχμαντ Ζοχάιρ Αμπού Ντάκα ελπίζει σε μια υποτροφία στο εξωτερικό
Όταν η 24χρονη Αμίρα Αλ‑Χατίμπ έφτασε στην Ολλανδία από τη Γάζα την περασμένη εβδομάδα για να ξεκινήσει το μεταπτυχιακό της στο Πανεπιστήμιο Radboud, η χαρά της ασφάλειας που επιτέλους βρήκε, συγκρούστηκε με τη λύπη του αποχωρισμού από την πατρίδας της.
«Είμαι βαθιά ευγνώμων σε όλους όσοι με στήριξαν, αλλά η αναχώρηση από τη Γάζα ήταν μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής μου», δήλωσε στη DW από το νέο της σπίτι στην πόλη Ναϊμέχεν.
Η Αλ‑Χατίμπ αποφοίτησε το 2025 με πτυχίο Μηχανικής Συστημάτων Υπολογιστών από το Πανεπιστήμιο Αλ‑Άζχαρ της Γάζας. «Τα τελευταία δύο χρόνια σπούδαζα σε ένα περιβάλλον όπου η πρόσβαση στο διαδίκτυο δεν ήταν δεδομένη», είπε. Το μόνο μέρος όπου μπορούσε να βρει σήμα ήταν η ταράτσα του σπιτιού της.
«Ολοκλήρωσα την πτυχιακή μου με drones να πετούν από πάνω μου, πιάνοντας την καρδιά κάθε λίγα λεπτά, ελπίζοντας ότι θα επιβιώσω για να την τελειώσω», θυμάται.
«Οι μηχανικοί που έχουν βιώσει τον πόλεμο κατανοούν -ίσως καλύτερα από οποιονδήποτε- τι πραγματικά χρειάζονται οι κοινότητές μας», είπε. «Γι' αυτό επέλεξα να συνεχίσω τις σπουδές μου στην Eπιστήμη Δεδομένων και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Το όνειρό μου είναι να συμβάλω στη δημιουργία τεχνολογικών συστημάτων που παραμένουν αξιόπιστα ακόμη και σε ανθρωπιστικές κρίσεις και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».
Ο Μοχάμεντ Χερζαλάχ, 20 ετών, φοιτητής Μηχανικής, έφυγε επίσης από τη Γάζα την περασμένη Δευτέρα για να εγγραφεί στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών της Χάγης.
«Πριν από τον πόλεμο, δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα έφευγα από τη Γάζα», είπε στην DW. «Όταν έπεφταν βόμβες, σταμάτησα να σκέφτομαι τις σπουδές ή την καριέρα μου», ανέφερε. Ελπίζει να επιστρέψει στις σπουδές του στη Γάζα μετά τον πόλεμο. «Όμως η κατάσταση χειροτέρευε συνεχώς, οπότε έκανα αίτηση στο εξωτερικό, παρόλο που δεν ήθελα να αφήσω την οικογένειά μου».
«Πολλά γραφειοκρατικά εμπόδια»
Και οι δύο φοιτητές έλαβαν υποτροφίες μέσω του Gazan Student Support Network (GSSN), μιας ΜΚΟ με έδρα το Αμμάν που ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 2024 για να βοηθήσει φοιτητές από τη Γάζα προκειμένου να συνεχίσουν την ανώτατη εκπαίδευσή τους.
«Υπάρχουν τόσα πολλά γραφειοκρατικά εμπόδια και κάθε χώρα έχει τις δικές της δυσκολίες», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια του GSSN, Μαμπρούκα Χενέιντι. Στην Ολλανδία, για παράδειγμα, η έγκριση των φοιτητών χρειάστηκε πάνω από οκτώ μήνες και περιλάμβανε δικαστικές υποθέσεις που κατέθεσαν πανεπιστήμια.
Για άλλους 62 Παλαιστίνιους φοιτητές με υποτροφίες από τη Μαλαισία, η ημερομηνία αναχώρησης παραμένει αβέβαιη. «Έχουν λάβει άδεια διέλευσης από την Ιορδανία, αλλά δεν μπορούν να φύγουν από τη Γάζα, επειδή η Μαλαισία δεν έχει διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ», λέει η Χενέιντι.
Εξήγησε ότι όλες οι αναχωρήσεις φοιτητών πρέπει να περάσουν από το πέρασμα Κερέμ Σαλόμ, στα σύνορα της Γάζας με το Ισραήλ. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, η COGAT, ο ισραηλινός στρατιωτικός φορέας που συντονίζει τις πολιτικές υποθέσεις στη Γάζα, δεν έχει απαντήσει στα αιτήματα έγκρισης της αναχώρησης των φοιτητών.
Σε ερώτηση της DW, εκπρόσωποι της COGAT ανέφεραν γραπτώς ότι «η αναχώρηση κατοίκων από τη Λωρίδα της Γάζας εξαρτάται από την υποβολή αιτήματος από τρίτη χώρα που είναι πρόθυμη να δεχθεί το άτομο, καθώς και από την ολοκλήρωση του απαιτούμενου ελέγχου ασφαλείας από τις αρμόδιες ισραηλινές αρχές. Η συντριπτική πλειονότητα των αιτημάτων εγκρίνεται».
Στην ίδια δήλωση, η COGAT πρόσθεσε ότι από την αρχή του πολέμου σχεδόν 50.000 κάτοικοι της Γάζας έχουν αναχωρήσει για τρίτες χώρες για διάφορους λόγους, όπως ιατρική περίθαλψη, ξένη υπηκοότητα, άδειες διαμονής και ακαδημαϊκές σπουδές. Η COGAT δεν παρείχε λεπτομέρειες σχετικά με τις άδειες για τους φοιτητές με υποτροφίες από τη Μαλαισία.
ΟΗΕ: «Συστηματική εξάλειψη» της εκπαίδευσης
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, που ξεκίνησε από τις επιθέσεις της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023,οι πάνω από 88.000 πανεπιστημιακοί φοιτητές στη Γάζα, που ήταν εγγεγραμμένοι κατά το ακαδημαϊκό έτος 2022‑23, είδαν τις σπουδές τους να διακόπτονται.
Πέρα από τους θανάτους, τις επαναλαμβανόμενες εκτοπίσεις και τη μακρόχρονη ανθρωπιστική κρίση, πολλοί έχασαν επίσης τα ακαδημαϊκά και προσωπικά τους αρχεία, καθώς μεγάλο μέρος του συστήματος ανώτατης εκπαίδευσης της Γάζας καταστράφηκε.
Τον Απρίλιο του 2024, εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ προειδοποίησαν για τη «συστηματική εξάλειψη» του εκπαιδευτικού συστήματος της Γάζας. «Με περισσότερα από το 80% των σχολείων της Γάζας να έχουν υποστεί ζημιές ή να έχουν καταστραφεί, είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς αν υπάρχει σκόπιμη προσπάθεια πλήρους καταστροφής του παλαιστινιακού εκπαιδευτικού συστήματος (scholasticide)», ανέφεραν.
Τον Ιούνιο, ο ΟΗΕ επικαιροποίησε τα στοιχεία στην πιο πρόσφατη έκθεσή του: «Έως τον Νοέμβριο του 2025, το 95% των πανεπιστημιουπόλεων έχουν επηρεαστεί: 22 από τις 38 έχουν καταστραφεί ολοσχερώς, ενώ άλλες 14 έχουν υποστεί διαφορετικά επίπεδα ζημιών».
Σε έκθεση της UNESCO τον Οκτώβριο του 2025 εκτιμάται ότι περίπου 745.000 μαθητές και φοιτητές στη Γάζα βρίσκονταν εκτός τάξης από τον Οκτώβριο του 2023.
«Η προοπτική επανέναρξης της λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη, εξαιτίας των εκτεταμένων ζημιών στις εκπαιδευτικές υποδομές της Γάζας», αναφέρει η έκθεση. Παράλληλα, διαδικτυακά μαθήματα και περιορισμένα δια ζώσης μαθήματα έχουν ξεκινήσει εκ νέου στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Γάζας, συμπεριλαμβανομένου του Πανεπιστημίου Αλ‑Άζχαρ και του Ισλαμικού Πανεπιστημίου της Γάζας. Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία εγγραφών, αλλά οι κοσμήτορες αναφέρουν ότι οι αριθμοί φαίνεται να είναι υψηλότεροι από το 2022‑23.
«Ο πόλεμος πήρε τα πάντα, αλλά κράτησα το λάπτοπ μου»
Ο πόλεμος στη Γάζα επηρέασε σοβαρά και την πορεία του Άχμαντ Ζοχάιρ Αμπού Ντάκα. «Ο πόλεμος πήρε τα πάντα, αλλά κράτησα το λάπτοπ μου, το μοναδικό μου εργαλείο για να συνεχίσω να μαθαίνω», είπε ο 20χρονος στην DW.
Κατά τη διάρκεια των δύο χρόνων πολέμου και παρά τις πολλαπλές μετακινήσεις, η καθημερινή του ρουτίνα ήταν να φεύγει από την οικογενειακή σκηνή το πρωί, αναζητώντας ίντερνετ και ηλεκτρικό ρεύμα.
Πολλοί έχασαν ακαδημαϊκά και προσωπικά αρχεία, καθώς μεγάλο μέρος του συστήματος ανώτατης εκπαίδευσης της Γάζας καταστράφηκε
«Μερικές φορές έβρισκα σήμα στη γωνία ενός κατεστραμμένου κτιρίου, σε μια κουζίνα νοσοκομείου ή δίπλα σε έναν σπασμένο στύλο φωτισμού», είπε, προσθέτοντας ότι κανένα από αυτά τα μέρη δεν ήταν ασφαλές και ότι η μετακίνηση μεταξύ τους ήταν επικίνδυνη.
«Αλλά η σύνδεση με τον κόσμο ήταν ο μόνος τρόπος να συνεχίσω την εκπαίδευσή μου». Όχι μόνο πέτυχε άριστες επιδόσεις στο λύκειο κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά «ολοκλήρωσε περισσότερα από 15 επαγγελματικά διαδικτυακά μαθήματα, κατεβάζοντάς τα όπου μπορούσε», είπε.
Η οικογένειά του τον στήριζε συνεχώς. «Μου έλεγαν πάντα ότι αυτός είναι ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός». Παρά τις προσπάθειές του, ο Αμπού Ντάκα αισθάνεται εγκλωβισμένος. «Επικοινώνησα με περισσότερους από 200 πανεπιστημιακούς και έστειλα πάνω από 1.000 μηνύματα σε πανεπιστήμια και οργανισμούς σε όλο τον κόσμο. Μέχρι στιγμής, καμία πόρτα δεν έχει ανοίξει», είπε.
Εξακολουθεί να ελπίζει σε μια υποτροφία στο εξωτερικό για να σπουδάσει Μηχανική, να ασχοληθεί με δημιουργικό σχεδιασμό, να συμμετάσχει σε διαγωνισμούς και να συνεχίσει να χτίζει το μέλλον του. «Η ιστορία μου είναι προσωπική, αλλά αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα μιας ολόκληρης γενιάς φοιτητών στη Γάζα που αρνούνται να παραδοθούν», κατέληξε.
Τζένιφερ Χόλαϊς
Επιμέλεια: Σοφία Κλεφτάκη -D.W
O Άχμαντ Ζοχάιρ Αμπού Ντάκα ελπίζει σε μια υποτροφία στο εξωτερικό
Όταν η 24χρονη Αμίρα Αλ‑Χατίμπ έφτασε στην Ολλανδία από τη Γάζα την περασμένη εβδομάδα για να ξεκινήσει το μεταπτυχιακό της στο Πανεπιστήμιο Radboud, η χαρά της ασφάλειας που επιτέλους βρήκε, συγκρούστηκε με τη λύπη του αποχωρισμού από την πατρίδας της.
«Είμαι βαθιά ευγνώμων σε όλους όσοι με στήριξαν, αλλά η αναχώρηση από τη Γάζα ήταν μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής μου», δήλωσε στη DW από το νέο της σπίτι στην πόλη Ναϊμέχεν.
Η Αλ‑Χατίμπ αποφοίτησε το 2025 με πτυχίο Μηχανικής Συστημάτων Υπολογιστών από το Πανεπιστήμιο Αλ‑Άζχαρ της Γάζας. «Τα τελευταία δύο χρόνια σπούδαζα σε ένα περιβάλλον όπου η πρόσβαση στο διαδίκτυο δεν ήταν δεδομένη», είπε. Το μόνο μέρος όπου μπορούσε να βρει σήμα ήταν η ταράτσα του σπιτιού της.
Η Αμίρα Αλ-Χατίμπ έλαβε υποτροφία μέσω του Gazan Student Support Network (GSSN)
«Ολοκλήρωσα την πτυχιακή μου με drones να πετούν από πάνω μου, πιάνοντας την καρδιά κάθε λίγα λεπτά, ελπίζοντας ότι θα επιβιώσω για να την τελειώσω», θυμάται.
«Οι μηχανικοί που έχουν βιώσει τον πόλεμο κατανοούν -ίσως καλύτερα από οποιονδήποτε- τι πραγματικά χρειάζονται οι κοινότητές μας», είπε. «Γι' αυτό επέλεξα να συνεχίσω τις σπουδές μου στην Eπιστήμη Δεδομένων και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Το όνειρό μου είναι να συμβάλω στη δημιουργία τεχνολογικών συστημάτων που παραμένουν αξιόπιστα ακόμη και σε ανθρωπιστικές κρίσεις και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».
Ο Μοχάμεντ Χερζαλάχ, 20 ετών, φοιτητής Μηχανικής, έφυγε επίσης από τη Γάζα την περασμένη Δευτέρα για να εγγραφεί στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών της Χάγης.
«Πριν από τον πόλεμο, δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα έφευγα από τη Γάζα», είπε στην DW. «Όταν έπεφταν βόμβες, σταμάτησα να σκέφτομαι τις σπουδές ή την καριέρα μου», ανέφερε. Ελπίζει να επιστρέψει στις σπουδές του στη Γάζα μετά τον πόλεμο. «Όμως η κατάσταση χειροτέρευε συνεχώς, οπότε έκανα αίτηση στο εξωτερικό, παρόλο που δεν ήθελα να αφήσω την οικογένειά μου».
«Πολλά γραφειοκρατικά εμπόδια»
Και οι δύο φοιτητές έλαβαν υποτροφίες μέσω του Gazan Student Support Network (GSSN), μιας ΜΚΟ με έδρα το Αμμάν που ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 2024 για να βοηθήσει φοιτητές από τη Γάζα προκειμένου να συνεχίσουν την ανώτατη εκπαίδευσή τους.
«Υπάρχουν τόσα πολλά γραφειοκρατικά εμπόδια και κάθε χώρα έχει τις δικές της δυσκολίες», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια του GSSN, Μαμπρούκα Χενέιντι. Στην Ολλανδία, για παράδειγμα, η έγκριση των φοιτητών χρειάστηκε πάνω από οκτώ μήνες και περιλάμβανε δικαστικές υποθέσεις που κατέθεσαν πανεπιστήμια.
Για άλλους 62 Παλαιστίνιους φοιτητές με υποτροφίες από τη Μαλαισία, η ημερομηνία αναχώρησης παραμένει αβέβαιη. «Έχουν λάβει άδεια διέλευσης από την Ιορδανία, αλλά δεν μπορούν να φύγουν από τη Γάζα, επειδή η Μαλαισία δεν έχει διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ», λέει η Χενέιντι.
Εξήγησε ότι όλες οι αναχωρήσεις φοιτητών πρέπει να περάσουν από το πέρασμα Κερέμ Σαλόμ, στα σύνορα της Γάζας με το Ισραήλ. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, η COGAT, ο ισραηλινός στρατιωτικός φορέας που συντονίζει τις πολιτικές υποθέσεις στη Γάζα, δεν έχει απαντήσει στα αιτήματα έγκρισης της αναχώρησης των φοιτητών.
Σε ερώτηση της DW, εκπρόσωποι της COGAT ανέφεραν γραπτώς ότι «η αναχώρηση κατοίκων από τη Λωρίδα της Γάζας εξαρτάται από την υποβολή αιτήματος από τρίτη χώρα που είναι πρόθυμη να δεχθεί το άτομο, καθώς και από την ολοκλήρωση του απαιτούμενου ελέγχου ασφαλείας από τις αρμόδιες ισραηλινές αρχές. Η συντριπτική πλειονότητα των αιτημάτων εγκρίνεται».
Στην ίδια δήλωση, η COGAT πρόσθεσε ότι από την αρχή του πολέμου σχεδόν 50.000 κάτοικοι της Γάζας έχουν αναχωρήσει για τρίτες χώρες για διάφορους λόγους, όπως ιατρική περίθαλψη, ξένη υπηκοότητα, άδειες διαμονής και ακαδημαϊκές σπουδές. Η COGAT δεν παρείχε λεπτομέρειες σχετικά με τις άδειες για τους φοιτητές με υποτροφίες από τη Μαλαισία.
ΟΗΕ: «Συστηματική εξάλειψη» της εκπαίδευσης
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, που ξεκίνησε από τις επιθέσεις της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023,οι πάνω από 88.000 πανεπιστημιακοί φοιτητές στη Γάζα, που ήταν εγγεγραμμένοι κατά το ακαδημαϊκό έτος 2022‑23, είδαν τις σπουδές τους να διακόπτονται.
Πέρα από τους θανάτους, τις επαναλαμβανόμενες εκτοπίσεις και τη μακρόχρονη ανθρωπιστική κρίση, πολλοί έχασαν επίσης τα ακαδημαϊκά και προσωπικά τους αρχεία, καθώς μεγάλο μέρος του συστήματος ανώτατης εκπαίδευσης της Γάζας καταστράφηκε.
Τον Απρίλιο του 2024, εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ προειδοποίησαν για τη «συστηματική εξάλειψη» του εκπαιδευτικού συστήματος της Γάζας. «Με περισσότερα από το 80% των σχολείων της Γάζας να έχουν υποστεί ζημιές ή να έχουν καταστραφεί, είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς αν υπάρχει σκόπιμη προσπάθεια πλήρους καταστροφής του παλαιστινιακού εκπαιδευτικού συστήματος (scholasticide)», ανέφεραν.
Τον Ιούνιο, ο ΟΗΕ επικαιροποίησε τα στοιχεία στην πιο πρόσφατη έκθεσή του: «Έως τον Νοέμβριο του 2025, το 95% των πανεπιστημιουπόλεων έχουν επηρεαστεί: 22 από τις 38 έχουν καταστραφεί ολοσχερώς, ενώ άλλες 14 έχουν υποστεί διαφορετικά επίπεδα ζημιών».
Σε έκθεση της UNESCO τον Οκτώβριο του 2025 εκτιμάται ότι περίπου 745.000 μαθητές και φοιτητές στη Γάζα βρίσκονταν εκτός τάξης από τον Οκτώβριο του 2023.
«Η προοπτική επανέναρξης της λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη, εξαιτίας των εκτεταμένων ζημιών στις εκπαιδευτικές υποδομές της Γάζας», αναφέρει η έκθεση. Παράλληλα, διαδικτυακά μαθήματα και περιορισμένα δια ζώσης μαθήματα έχουν ξεκινήσει εκ νέου στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Γάζας, συμπεριλαμβανομένου του Πανεπιστημίου Αλ‑Άζχαρ και του Ισλαμικού Πανεπιστημίου της Γάζας. Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία εγγραφών, αλλά οι κοσμήτορες αναφέρουν ότι οι αριθμοί φαίνεται να είναι υψηλότεροι από το 2022‑23.
«Ο πόλεμος πήρε τα πάντα, αλλά κράτησα το λάπτοπ μου»
Ο πόλεμος στη Γάζα επηρέασε σοβαρά και την πορεία του Άχμαντ Ζοχάιρ Αμπού Ντάκα. «Ο πόλεμος πήρε τα πάντα, αλλά κράτησα το λάπτοπ μου, το μοναδικό μου εργαλείο για να συνεχίσω να μαθαίνω», είπε ο 20χρονος στην DW.
Κατά τη διάρκεια των δύο χρόνων πολέμου και παρά τις πολλαπλές μετακινήσεις, η καθημερινή του ρουτίνα ήταν να φεύγει από την οικογενειακή σκηνή το πρωί, αναζητώντας ίντερνετ και ηλεκτρικό ρεύμα.
Πολλοί έχασαν ακαδημαϊκά και προσωπικά αρχεία, καθώς μεγάλο μέρος του συστήματος ανώτατης εκπαίδευσης της Γάζας καταστράφηκε«Μερικές φορές έβρισκα σήμα στη γωνία ενός κατεστραμμένου κτιρίου, σε μια κουζίνα νοσοκομείου ή δίπλα σε έναν σπασμένο στύλο φωτισμού», είπε, προσθέτοντας ότι κανένα από αυτά τα μέρη δεν ήταν ασφαλές και ότι η μετακίνηση μεταξύ τους ήταν επικίνδυνη.
«Αλλά η σύνδεση με τον κόσμο ήταν ο μόνος τρόπος να συνεχίσω την εκπαίδευσή μου». Όχι μόνο πέτυχε άριστες επιδόσεις στο λύκειο κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά «ολοκλήρωσε περισσότερα από 15 επαγγελματικά διαδικτυακά μαθήματα, κατεβάζοντάς τα όπου μπορούσε», είπε.
Η οικογένειά του τον στήριζε συνεχώς. «Μου έλεγαν πάντα ότι αυτός είναι ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός». Παρά τις προσπάθειές του, ο Αμπού Ντάκα αισθάνεται εγκλωβισμένος. «Επικοινώνησα με περισσότερους από 200 πανεπιστημιακούς και έστειλα πάνω από 1.000 μηνύματα σε πανεπιστήμια και οργανισμούς σε όλο τον κόσμο. Μέχρι στιγμής, καμία πόρτα δεν έχει ανοίξει», είπε.
Εξακολουθεί να ελπίζει σε μια υποτροφία στο εξωτερικό για να σπουδάσει Μηχανική, να ασχοληθεί με δημιουργικό σχεδιασμό, να συμμετάσχει σε διαγωνισμούς και να συνεχίσει να χτίζει το μέλλον του. «Η ιστορία μου είναι προσωπική, αλλά αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα μιας ολόκληρης γενιάς φοιτητών στη Γάζα που αρνούνται να παραδοθούν», κατέληξε.
Τζένιφερ Χόλαϊς
Επιμέλεια: Σοφία Κλεφτάκη -D.W
Tags
ΔΙΕΘΝΗ